Pokazywanie postów oznaczonych etykietą metody nauczania. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą metody nauczania. Pokaż wszystkie posty
Edukacja w odcieniach szarości

Edukacja w odcieniach szarości

Świat nie jest czarno-biały, a podejmowane przez nas decyzje nie są jednoznacznie dobre lub złe. Pomiędzy bielą a czernią jest wiele odcieni szarości. O tym, czy dany wybór jest bliżej bieli czy czerni przesądza wiele czynników: warunki, możliwości, potrzeby, osobowość osób zaangażowanych, nastrój, czasami nawet pogoda...

Dokładnie tak samo jest w edukacji. Nauczyciel podejmuje wiele decyzji. Jedną z nich jest wybór metody nauczania, a przecież mamy tak wiele możliwości! Nie jest powiedziane, że jeśli dany sposób pracy świetnie sprawdza się w jednej szkole, równie efektywny będzie w każdej innej. Warto znać różne metody i stale wzbogacać swój warsztat pracy. Jednak wybór w dużej mierze zależy od warunków. Przykład? 

Od września pracuję na autorskim programie nauczania. Moim celem jest rozwijanie kompetencji miękkich, przede wszystkim współpracy i samosterowności, a przez to przygotowanie uczniów do wzięcia odpowiedzialności za naukę w starszych klasach. Pracujemy przede wszystkim metodą projektu. Podręcznik nie jest nam do tego w ogóle potrzebny. Gdybym mogła, podjęłabym decyzję o nie zamawianiu podręcznika ani kart ćwiczeń. Niestety, w mojej szkole od zawsze pracuje się tradycyjnymi metodami, a rodzice są przyzwyczajeni do tego, że ich dziecko ma uzupełnione ćwiczenia. Gdybym podjęła decyzję, nie uwzględniając przyzwyczajeń społeczności szkolnej, moja praca polegałaby na ciągłej walce i przekonywaniu innych do słuszności podjętej decyzji. Moja szkoła nie jest jeszcze gotowa na takie metody nauczania. Świadomie zdecydowałam się więc na podręcznik i karty ćwiczeń z założeniem, że jedynie czasami będziemy do nich sięgać. Wytłumaczyłam to rodziom, ale i tak co jakiś czas słyszę ich wątpliwości, czy nie powinniśmy pracować z ćwiczeniami częściej. Liczę, że z czasem się przyzwyczają, a ja będę mogła coraz bardziej odchodzić od gotowych materiałów z wydawnictwa. Póki co, wybrana przeze mnie metoda nie jest idealna ani dla mnie, ani dla rodziców moich uczniów. Nie jest biała - jest szara, gdyż to była według mnie najlepsza opcja w danej sytuacji. 

Kolejny przykład - praca na konkretnej lekcji. Jakiś czas temu wszyscy wychowawcy w moje szkole dostali polecenie od dyrekcji, aby podczas lekcji wychowawczej porozmawiać z uczniami o strachu związanym z pandemią. Przemyślałam temat, zaplanowałam kolejne etapy lekcji, przygotowałam sobie bogatą prezentację. Po 5 minutach rozmowy z uczniami okazało się, że moje pierwszaki nie boją się pandemii tylko strasznych scen, które czasami podejrzą w telewizji i związanych z nimi koszmarów sennych. Cały mój plan na tę lekcję musiał być przekształcony, aby wypracować z uczniami metody radzenia sobie ze strachem jakiego doświadczają, a nie tym, o którym planowałam z nimi rozmawiać. Czy ta lekcja była udana, czy nie? Moja dyrekcja pewnie nie byłaby zachwycona, gdyż nie do końca wykonałam jej polecenie. Dzieci nie były szczęśliwe, gdyż uznały, że rozmowa o strachu nie jest dla nich przyjemna. Ja straciłam mnóstwo czasu przygotowując lekcję, która faktycznie się nie odbyła, gdyż w trakcie mój plan runął. A jednak uważam, że ta lekcja była bardzo potrzebna, aby dzieci poznały sposoby radzenia sobie ze strachem oraz abym ja mogła dowiedzieć sie, co trapi moich uczniów. Ta lekcja nie była ani czarna, ani biała. Była gdzieś pomiędzy...

Podobnie jest z wyborem narzędzi pracy podczas edukacji zdalnej - jedni pracują w Genially, inni na Wakelet, jeszcze inni wybierają Padlet, Nearpod albo OneNote. Nikt nie ma prawa mówić, że to czy inne narzędzie jest najlpsze. Ono może być najlepsze dla niego i jego uczniów, ale w innej klasie może się w ogóle nie sprawdzić. Dlatego nie wierzę w rankingi narzędzi TIK - warto znać różne narzędzia i posłuchać, dlaczego inni zdecydowali się właśnie na to, ale wybierając narzędzie dla siebie musimy przede wszystkim patrzeć na sytuację swoją (co jest dla nas wygodne) i swoich uczniów (jak zwykle pracują, co do nich trafia, jakie mają potrzeby). 

Dokładnie to samo dotyczy robienia sprawdzianów zdalnych. Są tacy nauczyciele, którzy robią je na takich samych zasadach, jak podczas lekcji w klasie. Z drugiej strony są tacy, którzy krzyczą "Sprawdzianom dość!". Nie da się jednoznacznie określić, czy sprawdziany są dobre czy złe - powinniśmy przede wszystki zacząć od zdefiniowania pojęcia "sprawdzian". Niektórzy zrobią go na portalu testportal dając krótki czas na każde pytania tak, że uczeń nawet nie ma możliwości się zastanowić; inni wyślą uczniom test w MsForms z 3 pytaniami otwartymi, w których uczeń musi wyrazić swoją opinię na podany temat i podeprzeć tę opinię argumentami, wykorzystując wiedzę z danego działu. Oba nazwiemy sprawdzianem, ale w praktyce wyglądają zupełnie inaczej i wymagają innej wiedzy i umiejętności. Nie da się więc jasno powiedzieć, że sprawdziany są złe.

Takich przykładów jest wiele. Najważniejsza jest świadomość, co jesteśmy w stanie osiągnąć w danych warunkach. Nie oczekujmy, że zdziałamy cuda. Wyznaczając sobie cel weźmy pod uwagę możliwości, jakie mamy, inaczej będziemy ciągle doznawali zawodu i coraz mniej wierzyli w edukację. Nie znaczy to, że nie mamy się starać ulepszać edukacji w Polsce. Pamietajmy jednak, że rewolucje raczej nie przynoszą korzyści, przynajmniej w zakresie edukacji. 

Pamiętam, że jako młody nauczyciel, świeżo po studiach, wyobrażałam sobie, że zmienię świat. Potrzebowałam wielu lat, aby nauczyć się tego, że zmiana dokonuje się małymi kroczkami i jest okupiona wieloma błędami. Grunt to nie poddawać się, analizować to, co się wydarzyło i stawać się coraz mądrzejszym. Świat nie jest czarno-biały. Decyzja, która jest biała dla mnie, dla kogoś innego może wydawać się czarna. W gruncie rzeczy jest więc szara. Aby zauważyć te odcienie szarości potrzebne jest doświadczenie i refleksja. 

Pomoce wykonane przez dzieci

Pomoce wykonane przez dzieci

Jako nauczyciele mamy dostęp do pięknych kolorowych plakatów tematycznych oraz kart obrazkowych. Założeniem wydawnictwa jest, że taka pomoc dydaktyczna zostanie wykorzystana dla zobrazowania nowego zagadnienia, a potem powieszona na tablicę lub gazetkę klasową, aby dzieci mogły ją czytać i zapamiętywać wiadomości. Zapewne jest w tym jakaś racja. 

Uważam jednak, że zdecydowanie więcej korzyści przynosi wykonanie plakatu przez dzieci. Jeśli pracują w grupach, rozwijają kompetencje społeczne. Wykonanie plakatu umożliwia uczniom lepsze zrozumienie zagadnienia oraz zapamiętanie informacji. Ponadto widząc swój plakat powieszony na gazetce ściennej czują dumę, satysfakcję i chętniej zaglądają do swojej pracy, utrwalając wiedzę. A jeśli pozwolimy im uczestniczyć w wyeksponowaniu prac na tablicy, mają poczucie sprawczości i czują się odpowiedzialne za to, co dzieje się w sali.


Podobnie działają wykonane przez uczniów karty obrazkowe - są nie tylko pomocą przy utrwalaniu materiału w zabawie i różnych ćwiczeniach, ale też sam proces tworzenia ich pomaga zapamiętać nowe słowa i wyrażenia. Dodatkowo maluchy uczą się kojarzyć obrazek z zapisem słownym, czytając ten wyraz globalnie. Karty powieszone na tablicy działają tak samo, o ile nie lepiej niż plakat z wydawnictwa. 

Przedstawione na zdjęciach pomoce wykonane zostały przez uczniów podczas lekcji języka angielskiego. Wierzę jednak, że ta sama zasada działa na innych przedmiotach. Kiedy uczeń nauczy się więcej:
  • kiedy popatrzy na plakat o ruchu obrotowym Ziemi, czy kiedy sam taki plakat wykona?
  • kiedy poczyta daty ważnych świąt państwowych na gotowym kalendarzu, czy kiedy sam wykona kalendarz lub plakat zawierający podobne informacje?
  • kiedy przeanalizuje gromady zwierząt na błyszczącej planszy z wydawnictwa, czy kiedy sam podzieli zwierzęta na gromady i wykona na ten temat plakat albo mapę myśli?
Pozwólmy uczniom samym wykonywać pomoce dydaktyczne po to, aby same dokonały analizy, a potem syntezy nowej wiedzy.
Zadanie, które pozwala się nauczyć

Zadanie, które pozwala się nauczyć

W polskim systemie edukacji dominuje następujący schemat lekcji: sprawy organizacyjne, wykład nauczyciela lub samodzielne czytanie materiałów z podręcznika przez uczniów, zrobienie notatki, wykonanie zadań. Ostatni punkt zajmuje 10 - 20% lekcji, w skrajnych przypadkach brakuje na niego czasu, więc wykonanie zadań staje się pracą domową.
Taki układ sprawia, że lekcje są dla uczniów nie tylko nudne, ale przede wszystkim nieskuteczne. Przekonanie, że człowiek uczy się najlepiej słuchając informacji albo czytając je jest błędne. Owszem, znam takich, którzy potrafią zapamiętać sporo wiadomości z wykładu, ale to wyjątki. Dodajmy do tego, że "zapamiętanie" to jedno, a "zrozumienie" - drugie. Większość ludzi po takim wykładzie musi spędzić mnóstwo czasu "wkuwając" materiał. Jeśli wykorzystują metody efektywnej nauki, przetwarzają tę wiedzę jak w niezłym zadaniu edukacyjnym. Jeśli jednak uczą się czytając kilkakrotnie materiały z podręcznika, nic dziwnego, że oceny spadają z wiekiem - im więcej informacji i powiązań między nimi, tym trudniej zapamiętać, a co dopiero zrozumieć.

Rozwiązanie jest jedno - należy odwrócić układ lekcji tak, aby zadania edukacyjne zajmowały większą część zajęć. Oczywiście, nie mogą to być tylko pytania, które wymagają odtworzenia wiadomości z podręcznika. To muszą być dobrze skonstruowane zadania edukacyjne, wymagające od ucznia nie tylko analizy materiału, ale też podjęcia próby zastosowania wiedzy w praktyce, rozwiązania jakiegoś problemu lub stworzenia czegoś nowego. Rozwiązując takie zadanie uczeń aktywnie się uczy, sięga do różnych źródeł informacji (nie tylko do podręcznika) i przetwarza wiedzę.

Nie odkrywam Ameryki - rozważania nad konstruowaniem dobrych zadań edukacyjnych trwają od lat i w teorii pedagogiki istnieje wiele pojęć poświęconych zadaniom edukacyjnym, jak np. rdzeń nauczania prof. Richarda Elmore'a, taksonomia Blooma czy poziomy głębokości wiedzy Normana Webba. Czemu więc ciągle mamy z tym problem? Czemu tak wielu nauczycieli każdego roku decyduje się na zamówienie pakietów edukacyjnych dla swoich uczniów i ślepo realizuje temat za tematem wymagając od uczniów opanowania materiału z podręcznika i wykonania zadań w zeszycie ćwiczeń?

Po pierwsze, tylko niektóre wydziały na studiach pedagogicznych poświęcają temu zagadnieniu należytą uwagę, dlatego nauczyciel po studiach nie jest przygotowany, aby samemu tworzyć zadania edukacyjne. Po drugie, no właśnie - wartościowe zadania edukacyjne trzeba tworzyć samemu, gdyż niełatwo jest znaleźć publikacje zawierające "gotowce". Polecam dostępne w sieci materiały CEO (Centrum Edukacji Obywatelskiej), np:

Jacek Strzemieczny, Zadanie edukacyjne, 
Agnieszka Wenda i Danuta Sterna, Doskonalenie zadań edukacyjnych, 
https://www.doskonaleniewsieci.pl/Upload/ceo/doskonalenia_zadan_edukacyjnych_as2_dobrzynskawenda.pdf

Warto też przerobić serię darmowych kursów Nauczanie XXI wieku w Microsoft Educator Centre https://education.microsoft.com/pl-pl.

W dostępnych materiałach znajdziemy zwykle instrukcje, jak tworzyć zadania edukacyjne oraz zaledwie kilka przykładów. Konkretne zadania musimy stworzyć sami, gdyż dobre zadanie jest dostosowane do konkretnej grupy uczniów (jeszcze lepiej, jeśli jest dostosowane do konkretnego ucznia, ale to już ideał bardzo trudny do osiągnięcia). Aby takie zadania tworzyć, nauczyciel musi nie tylko sam się nauczyć, ale też zmienić swój sposób myślenia. Podstawą do tego jest odejście od przekonania, że nauczyciel "przekazuje wiedzę" - nie, to uczniowie uczą się, zdobywają wiedzę, a nauczyciel im ten proces ułatwia, jest ich "przewodnikiem".
Najpierw należy zatem ustalić, jaki będzie cel lekcji, czyli czego mają się nauczyć uczniowie. Potem ustalamy kryteria sukcesu, czyli co pomoże uczniom ten cel osiągnąć - jaką wiedzę i umiejętności muszą zdobyć lub rozwinąć. Dopiero potem zastanawiamy się, jakie aktywności zaproponować uczniom, aby mogli dojść do celu.

Nie twierdzę, że jest to łatwe. Dlatego sama ciągle nad tym pracuję i poszukuję dobrych rozwiązań. Oczywiście, będę dzielić się swoimi doświadczeniami z innymi nauczycielami zachęcając ich do tego, aby zaczęli wykorzystywać podręcznik inaczej i zamiast zadań z lukami, które trzeba uzupełnić na podstawie tekstu zaczęli więcej pracować metodą projektu, gdyż jest to metoda, która pozwala uczniom nauczyć się. Na pewno będę popełniać błędy, ale przecież błędy są świetną okazją do nauki. Na blogu pojawiła się zakładka zadania edukacyjne, gdzie postaram się co jakiś czas wrzucać przygotowywane przeze mnie zadania i projekty. Zapraszam!

Dlaczego projekt "Zaproś mnie na swoją lekcję" może zmienić edukację w Polsce

Dlaczego projekt "Zaproś mnie na swoją lekcję" może zmienić edukację w Polsce

Jedną z korzyści edukacji zdalnej jest pojawienie się nowych, oddolnych inicjatyw nauczycieli. Należy do nich ogólnopolski projekt "Zaproś mnie na swoją lekcję", który polega na tym, że jedni nauczyciele zapraszają na swoje lekcje innych nauczycieli. Na facebooku funkcjonuje grupa, której członkowie skaładają "oferty" zgodnie ze swoimi umiejętnościami i zainteresowaniami. Jedni ogłaszają, że mogą poprowadzić zajęcia na temat miejsc, które zwiedzili; inni opowiadają o swoim regionie; jeszcze inni uczą umiejętności typowych dla ich przedmiotu nauczania, jednak z założenia robią to w sposób, który pozwala urozmaicić tradycyjne lekcje i zainteresować uczniów tematem. 

Projekt powstał z inicjatywy Magdy Krajewskiej i Irminy Żarskiej i szybko zyskał popularność. W tej chwili w grupie znajduje się ok. 3 tys. nauczycieli z całej Polski. Większość jedynie zaprasza innych na swoje lekcje, ale grupa osób prowadzących lekcje powiększa się z tygodnia na tydzień. Korzyści jest wiele:
- lekcje są ciekawsze, a uczniowie często lepiej przyswajają materiał, kiedy przekazany jest przez "obcą" osobę;
- lekcje są bardziej wartościowe, jeśli materiał wprowadza specjalista, np. kiedy uczymy o Kujawach, nikt nie poprowadzi lekcji tak dobrze, jak osoba pochodząca z Kujaw, znająca lokalną gwarę, opowiadająca o zwyczajach i swoich doświadczeniach z nimi związanych;
- w szkole dzieje się coś ciekawego nawet w edukacji zdalnej - jest czym pochwalić się na stronie internetowej szkoły, co z kolei wpływa pozytywnie na zadowolenie rodziców z działalności szkoły;
- uczniowie mogą dowiedzieć się z pierwszej ręki o zagadnieniach, które nie są typowym przedmiotem lekcji, jak wolontariat czy podróże;
- spotkania z młodymi ludźmi z całej Polski pozwalają prowadzącym lekcje czerpać energię i motywację do dalszej pracy, dają również satysfakcję;
- nauczyciele mogą uczyć się od siebie nawzajem, obserwując lekcje prowadzone przez zaproszonych gości;
- przed prowadzeniem lekcji nauczyciel zapraszający i odwiedzający nawiązują relację, co może zaowocować współpracą zarówno w tej, jak i w innych sytuacjach.

Chciałabym zwrócić uwagę na jeszcze jedną wartość tego projektu: nauczyciele zmieniają swoje nastawienie do obserwacji lekcji. 

Nie od dziś wiadomo, że obserwowanie innych nauczycieli przy pracy może dać nam dużo więcej niż najlepsze szkolenie. Ideałem byłoby, gdyby nauczyciele, nawet w ramach jednej szkoły, odwiedzali się od czasu do czasu na lekcjach i uczyli od siebie nawzajem. Taka otwartość jest jednak rzadkością. Dlaczego? 

Myślę, że głównym powodem jest obecna w polskim systemie edukacji "kultura błędu". Od dziesięcioleci jesteśmy przyzwyczajeni do tego, aby wyłapywać błędy i zwracać na nie uwagę. Możemy robić to w dobrej wierze, z zamiarem uświadomienia drugiej osobie, co powinna poprawić (bez względu na to, czy jest to uczeń, czy nauczyciel). Zdecydowanie zbyt rzadko jednak podkreślamy to, co dobre. W efekcie mamy obawy, że po obserwowanej lekcji możemy usłyszeć same negatywne spostrzeżenia. Nie pomaga świadomość, że na naszej lekcji było też dużo dobrego, ale potraktowano to jako "normę", a wyolbrzymiono pomyłki - wizyta drugiego nauczyciela na naszej lekcji i tak kojarzy się z ogromnym stresem. 

Projekt  "Zaproś mnie na swoją lekcję" działa inaczej. Tutaj nauczyciel odwiedzający klasę wyświadcza drugiemu nauczycielowi przysługę. Nie jest to więc typowa obserwacja, co sprawia, że nawet jeśli na lekcji pojawiły się pomyłki (przecież nikt nie jest idealny!), zwrócimy uwagę przede wszystkim na dobre rzeczy. Sprzyja temu zwyczaj zamieszczania na grupie podziekowań za przeprowadzone lekcje - wypisujemy wtedy te najbardziej dostrzegalne pozytywy z przeprowadzonych zajęć. To zachęca do otwierania się na takie wizyty i dlatego coraz więcej nauczycieli zdobywa się na odwagę i oferuje swoje usługi jako "lekcjodawca". 

Poza tym projekt oparty jest na współpracy nauczycieli, podczas gdy w polskiej szkole nadal wszechobecna jest skłonność do rywalizacji: zarówno między uczniami, jak i nauczycielami. Uczniowie patrzą na oceny i porównują swoje osiągnięcia do wyników innych uczniów, a wielu nauczycieli działa w pojedynkę nie potrafiąc (lub nie chcąc) dogadać się z innymi. W "Zaproś mnie na swoją lekcję" działamy razem, bo na tym polega nasza siła. To jest bardzo dobry przykład współpracy, który miejmy nadzieję, uda się powoli przenieść na inne dziedziny edukacji. 

Projekt ma potencjał do tego, aby funkcjonować również w tradycyjnej edukacji. Mając w sali projektor i ekran lub monitor interaktywny możemy zapraszać na lekcje specjalistów z całej Polski (i nie tylko). Robiliśmy to zresztą nie raz wykorzystując projekty eTwinning oraz Skype in the Classroom. Teraz jednak dzięki temu projektowi zawarliśmy znajomości, które pozwolą nam działać na większą skalę. 

Mam również nadzieję, że projekt będzie kolejnym krokiem na drodze odchodzenia od "kultury błędu" i razem z ocenianiem kształtującym i wieloma innymi trendami w edukacji przyczyni się do zwracania uwagi przede wszystkim na zalety działalności ludzkiej i opierania nauki na mocnych stronach oraz współpracy.



Projekt eTwinning "My Seed Diary"

Projekt eTwinning "My Seed Diary"

Mimo zamknięcia szkół udało nam się skończyć projekt eTwinning, który realizowaliśmy ze szkołą w Hiszpanii. Wykorzystaliśmy różnice klimatyczne między oboma państwami i obserwowaliśmy, jaki wpływa ma klimat na rośliny. Stawialiśmy hipotezy i testowaliśmy je, a na koniec wspólnie stworzyliśmy "Dziennik rośliny".




Uczniowie ze szkół partnerskich wsadzili nasiona fasoli, wykorzystując zużyte opakowania plastikowe. Następnie obserwowali, czy nasiona zachowują się tak samo w różnych warunkach: Polacy sprawdzali różne materiały, w których posadzili nasiona, a Hiszpanie testowali potrzebną ilość wody i światła słonecznego. Obserwacje były poparte rysunkami kolejnych etapów wzrostu. Uczniowie porównywali, czy tak samo zachowują się rośliny w obu klimatach. Na koniec wspólnie stworzyli "My seed diary" (Dziennik rośliny) i posumowali obserwacje.

Główną wartością projektu było zaangażowanie dzieci na każdym etapie projektu i zostawienie im dużej swobody w doborze metod pracy tak, aby czuli się odpowiedzialni za cały projekt. Nasiona sadziliśmy siedząc na dywanie razem, ale każdy uczeń wsadził przynajmniej 1 nasionko. Samodzielnie obserwowali wzrost roślin i wykonywali rysunki. Od początku byli bardzo zaangażowani w projekt: zadawali mnóstwo pytań i informowali pozostałe dzieci, kiedy zaobserwowali coś ciekawego. Ich pomysłem było, aby sprawdzić, czy fasola wyrośnie w papierze, piasku, folii, kamieniach, wodzie i innych materiałach. 




Podobało im się to, że faktycznie mogli dotknąć ziemi, roślin, sami podlewali i czuli się odpowiedzialni za roślinki. Uczniowie mieli duży wpływ na przebieg projektu - zadawali pytania, stawiali hipotezy i mogli je testować. To uczniowie wymyślali aktywności takie, jak głosowanie na ulubione warzywa i owoce. Bardzo przeżywali też, kiedy okazało się, że w Hiszpanii rośliny rozwijają sie szybciej niż w Polsce. Ponadto podczas spotkania online z partnerami uczniowie mieli też okazję wykorzystać i utrwalić poznane słownictwo z języka nagielskiego (warzywa i owoce) a także przedstawianie się w jęz. angielskim. Rozwinęli więc kompetencje porozumiewania się w języku ojczystym i obcym, umiejętność uczenia się, kompetencje społeczne, inicjatywność oraz ekspresję kulturalną.

Wspólnie stworzyliśmy dziennik projektu:


Efektem końcowym projektu jest "Dziennik rośliny", który wykonaliśmy wspólnie z rysunków dzieci polskich i hiszpańskich na tablicy conceptboard:





Bardzo polubiliśmy naszych hiszpańskich partnerów. Realizujemy z nimi też drugi projekt, ale o tym innym razem.

Bezpieczna platforma do prowadzenia zdalnych lekcji

Bezpieczna platforma do prowadzenia zdalnych lekcji

Dużo teraz rozmawiamy o platformach do zdalnego nauczania. Najczęściej wymieniane są Google Classroom lub Microsoft Teams. Na pewno są to ciekawe platformy. Każdy wybiera to, co mu pasuje.


Aktualnie współpracuję (jakoś nie pasuje mi tu słowo "nauczam") z czterema klasami. Z każdą z nich pracuję na innej platformie - z różnych względów. Głównie dlatego, że już od wielu miesięcy wykorzystywałam wirtualne klasy, o czym pisałam tutaj.
I tak:
- z grupą "0" już od wielu pracuję na ClassDojo, gdzie mam podłączonych rodziców i mam ze wszystkimi stały kontakt; mogę im zamieszczać materiały, a oni mogą odpowiadać i przesyłać mi zdjęcia prac;
- z klasą IV na języku angielskim pracuję w ten sposób, że zamieszczam dla nich materiały i ćwiczenia na tablicy wirtualnej wakelet, gdyż w naszej szkole dopiero od klasy V uczniowie mają konta email;
- z klasą VIII na języku angielskim pracuję w wirtualnej klasie Edmodo, gdyż od początku roku szkolnego tam jesteśmy, więc po co zmieniać?

Została mi klasa III SP, której uczniowie są na tyle mali, że nie mają swoich kont email, nie zawsze sami potrafią obsłużyć komputer, a jednocześnie mają na tyle poważny materiał, że zależy mi na tym, żeby nic nie przepadło.

Wybrałam platformę Twinspace na eTwinning. I uważam, że to świetna opcja. Dlaczego?

Po pierwsze, jest to bardzo bezpieczna przestrzeń, gdzie wstęp mają tylko zalogowani uczestnicy: nauczyciele, uczniowie i ich rodzice, gdyż rodzice znają loginy i hasła dzieci (wysłałam im przez dziennik elektroniczny). Po drugie, Twinspace jest zorganizowane w taki sposób, że umożliwia mi zamieszczanie różnorodnych materiałów zorganizowanych w lekcje, których układ w dużym stopniu przypomina nasze dotychczasowe lekcje w szkole. Po trzecie, platforma umożliwia interakcję - uczniowie mogą zamieszczać tam swoje odpowiedzi do zadań, zdjęcia, a nawet filmiki. Wszystko znajduje się w jednym miejscu, w konkretnej lekcji.


Strony na Twinspace umożliwiają osadzanie różnych zadań czy filmów, więc uczeń też ma wszystko w jednym miejscu. Ponadto widzę, kto jest zalogowany w danym momencie oraz datę, kiedy dany uczeń logował się po raz ostatni. Kolejne opcje, które bardzo mi się podobają, to czatroom i forum: w czatroomie spotykamy się o konkretnej porze i rozmawiamy na żywo; na forum zamieszczamy wpisy w dowolnym momencie i one tam zostają, więc można do nich wrócić nawet po kilku dniach.

Jak to zrobić?

Przede wszystkim trzeba mieć konto na eTwinning. Jeśli jeszcze ktoś nie ma, to można to zrobić na stronie etwinning.pl. Tam znajduje się też przewodnik, jak to zrobić.

Przed założeniem projektu trzeba pamiętać, że eTwinning to sieć współpracy między szkołami, więc nie możemy sami założyć projektu - potrzebujemy nauczyciela z innej szkoły, który zgodzi się poprowadzić tę platformę z nami. Trzeba zalogować się na eTwinningLive i na odpowiednim kanale forum napisać ogłoszenie, że szukamy partnera do nauczania zdalnego, określić klasę i nauczany przedmiot. Jeśli ktoś odpowie na nasze ogłoszenie i zamierzamy podjąć współpracę, trzeba tę osobę zaprosić do kontaktów. Można też poszukać znajomych - może na eTwinning zarejestrowany jest nasz znajomy nauczyciel z sąsiedniej szkoły, albo ktoś, kogo poznaliśmy na szkoleniu? Osobom, które nie miały nigdy do czynienia z eTwinning polecam filmy szkoleniowe na kanale youtube: eTwinning Polska, np:

"Platforma eTwinnig Live - podstawowe funkcje" oraz "Twinspace - przestrzeń do współpracy online"

Teraz można Utworzyć nowy projekt. Robimy to w zakładce Projekty - Utwórz projekt. A kiedy nasz partner, a potem Krajowe Biuro eTwinning zatwierdzą projekt, możemy przejść do platformy Twinspace, zorganizować ją w odpowiedni dla nas sposób, zaprosić uczniów oraz wysłać im przez dziennik elektroniczny informacje o loginach i hasłach.


Polecam. Ze wszystkich przestrzeni do współpracy z uczniami ta odpowiada mi najbardziej.





Zasady samodzielnej nauki w domu - dla uczniów

Zasady samodzielnej nauki w domu - dla uczniów



Przygotowałam obiecaną Infografikę z najważniejszymi zasadami samodzielnej pracy w domu. Myślę, że Waszym uczniom przyda się takie podsumowanie. Można pobierać - jest tam moje nazwisko, więc nie ma obaw o prawa autorskie.


Infografika znajduje się też  tu. 

Polecam też wersję pięknie przerobioną przez p. Izabelę Ciułek (https://www.facebook.com/IzabelanaRysuje/)


Jak korzystać z zasobów internetu

Jak korzystać z zasobów internetu


Internet jest cudowny - można w nim znaleźć mnóstwo materiałów na każdą lekcję. Z drugiej strony, wyszukanie tych odpowiednich może nam zająć całe godziny. Jak zaoszczędzić czas?

Przede wszystkim namawiam do tworzenia własnych materiałów. Początkowo może to zajmować sporo czasu, jednak kiedy dobrze poznamy różne aplikacje, czas przygotowania zadań skróci się drastycznie. Nie musimy znać 20 różnych aplikacji. Wybierzmy 4-5, które nam pasują i oferują różne możliwości. Jak je znaleźć? Wystarczy przeglądać materiały na blogach i grupach nauczycielskich. Całkiem pokaźną listę znajdzieci np. tu: https://padlet.com/biblioteka_ckziu_nysa/6ve8zrz62xdl.

Na moim blogu w zakładce "Narzędzia TIK" również znajdziecie kilka godnych polecenia aplikacji o wszechstronnym zastosowaniu. Zachęcam do zaglądania, gdyż staram się w miarę regularnie wrzucać materiały.

Czasami jednak problemem nie jest aplikacja, ale pomysł na zadanie. Do tego przyda się regularne przeglądanie zasobów internetu, chociażby na pintereście, jednak nie w celu znalezienia konkretnych materiałów, ale poznania możliwości. Np. jeśli historyk natknie się na interesującą mapę myśli stworzoną w Coggle.it na lekcję biologii, pewnie sam jej nie wykorzysta. Jest jednak szansa, że zainspiruje się i sam stworzy inną mapę myśli na swoje zajęcia.

Starajmy się przy tym dobrze zorganizować sobie czas. Ważnym narzędziem kreatywnego nauczyciela jest telefon z dostępem do internetu. Wykorzystajmy czas, który spędzamy w komunikacji miejskiej, podczas jedzenia samotnego posiłku, w poczekalni i innych sytuacjach, w których nie warto sięgać po książkę, gdyż zanim na dobre wciągniemy się w akcję, czas się skończy. Założenie darmowych kont na pintereście, Instagramie czy facebooku pozwoli nam zapisać różne ciekawe pomysły na później.

Na zakończenie dodam, że wszystkie stworzone przez siebie aplikacje należy zapisać w jednym miejscu, np. na specjalnie do tego utworzonej wirtualnej tablicy (Padlet, Trello itp). Warto podzielić ćwiczenia na kategorie, aby w przyszłości móc łatwo je odnaleźć - przecież możecie je wykorzystać za rok, może za dwa, jesli będzie taka potrzeba. Chociaż do tego czasu Wasza wirtualna tablica tak się zapewne rozrośnie, że zamiast coś na niej znaleźć, łatwiej będzie stworzyć nowe zadanie...




Wolność w nawiasie

Wolność w nawiasie



Zamierzałam napisać kilka zdań o wolności, jaką daje praca nauczyciela: wolność w wyborze metod i form pracy, nauczanych treści (w ramach podstawy programowej, ale też poza nią), celu i ilości wycieczek... Po ostatnim zebraniu z nauczycielami ze szkoły zmieniłam zdanie.

Boleśnie uświadomiłam sobie, że ta wolność jednak jest ograniczona - nie tyle przez system, bo to jest oczywiste (chociaż wbrew pozorom w polskim systemie edukacji znajduję dla siebie sporo przestrzeni). Wolność jest ograniczona przez placówkę, w której pracuję.

Jako nauczyciel edukacji wczesnoszkolnej mam ten luksus, że przez 3 lata uczę i wychowuję uczniów tak, jak ja uważam za słuszne. Moi uczniowie spotykają się w tym czasie jedynie z kilkoma innymi nauczycielami, więc w zasadzie cały proces ich edukacji przez te 3 lata zależy ode mnie. Wykorzystuję więc całą swoją wiedzę, aby pracować z nimi tak, jak ja uważam za słuszne. Pracujemy metodą projektu, bardzo często w grupach, podręcznik wykorzystujemy jedynie jako pomoc wtedy, kiedy jest to niezbędne, ale w większości sytuacji tworzymy notatki w zeszycie, plakaty, mapy myśli i inne produkty. Staram się tak planować zajęcia, aby kształtować kompetencje kluczowe, ale też kompetencje przyszłości. Uczymy się programowania, pracujemy z klockami lego, rozwiązujemy różne problemy, sami dochodzimy do wiedzy. W kwestii wychowania kładę nacisk na współpracę, podział obowiązków przez uczniów, branie odpowiedzialności za cały zespół, uczciwość, zaufanie...

W rezultacie klasa jest zgrana, uczniowie pomagają sobie nawzajem, podczas lekcji ciągle dyskutują, przemieszczają się po sali, aby skorzystać z biblioteczki albo z komputera, nie przeraża ich żadne zadanie ani problem do rozwiązania, są aktywni i przedsiębiorczy.

Boli mnie serce, kiedy widzę, jak w klasie 4 nauczyciele narzekają na moich uczniów, że są głośni, nie potrafią usiedzieć na miejscu, nie chcą się uczyć... Nie dziwię się - są zmuszani do siedzenia w ławce non stop, całą wiedzę zdobywają z podręczników, lekcje są zwykle wykładami, a nauczyciele tworzą atmosferę rywalizacji, a nie współpracy.

Uświadomiłam sobie, że to mój błąd. Powinnam była przewidzieć, że w starszych klasach będą pracować innymi metodami i przygotować ich do tego.

Dlatego moja wolność pedagogiczna jest jednak ograniczona. Mogę uczyć tak, jak ja uważam za słuszne, ale może powinnam wziąć pod uwagę to, jak pracują inni nauczyciele, z którymi moi uczniowie będą mieli styczność w przyszłości? Może powinnam ich do tego przygotować...
Uczniowie - uczniom

Uczniowie - uczniom



Proponuję ciekawy sposób rozwijania kompetencji inicjatywności i przedsiębiorczości.

W tym roku szkolnym część nauczycieli w mojej szkole postanowiła zachęcać uczniów do wymiany doświadczeń z uczniami z innych klas. Wygląda to w następujący sposób:
- jeśli dana klasa uczy się na pamięć wiersza, to Ci, którzy najciekawiej ten wiersz recytują idą do innej klasy zaprezentować swoje umiejętności - oczywiście, nauczyciele obu klas dogadują się co do czasu;
- kiedy uczniowie jednej klasy realizują projekt, dzielą się podsumowaniem projektu z inną klasą w ustalonym z nauczycielem czasie;
- uczniowie klas starszych przychodzą do klas młodszych, aby czytać im książki lub opowiadania, przygotowują przy tym nagrody za aktywne słuchanie i odpowiadanie na pytania do tekstu (np. naklejki);
- uczniowie biorą udział w projektach międzyklasowych, np. zerówka i klasa 6 uczą się o Polakach, którzy "zmienili bieg historii". Zwykle to starsi przygotowują jakieś aktywności dla młodszych, ale zdarzyło się, że to młodsi mogli podzielić się swoją wiedzą ze starszymi.

Celem takiej wymiany doświadczeń miało być przede wszystkim aktywowanie uczniów, motywowanie ich do podejmowania działań pozalekcyjnych. Działa! Uczniowie sami pytają, kiedy będą mogli znowu iść do innej klasy. Ponadto, odpowiedzialnie podchodzą do swoich zadań, bardzo dokładnie przygotowują zajęcia. Odbiorcy z kolei chętnie słuchają swoich kolegów i koleżanek, co ciekawe - słuchają ich o wiele chętniej niż nauczycieli...


Kreatywne zadanie. Czyżby?

Kreatywne zadanie. Czyżby?

Regularnie śledzę nauczycielskie wpisy na blogach, fb i Instagramie. Bardzo często zamieszczane są posty z propozycjami pięknych prac plastycznych, opisanych jako "kreatywna praca". No cóż... Dla nauczyciela, który to wymyślał, może i było to kreatywne zadanie. Ale słysząc słowo "kreatywne" mam raczej na myśli rozwijanie kreatywności uczniów. Niestety, wykonując tę pracę, nie wyzwolą oni swojej kreatywności, gdyż będą naśladować tylko to, co pokaże im nauczyciel [odsyłam do wcześniejszego postu o pracach odtwórczych].

W moim pojęciu kreatywne zadanie to takie, które sprawi, że uczeń będzie musiał wymyślić nową technikę, nowe rozwiązanie problemu, nowe wykorzystanie jakiś przedmiotów. Zgodnie z definicją Wikipedii kreatywność to "proces umysłowy pociągający za sobą powstawanie nowych idei, koncepcji lub nowych skojarzeń, powiązań z istniejącymi już ideami i koncepcjami. Myślenie kreatywne to myślenie prowadzące do uzyskania oryginalnych i stosownych rozwiązań." Słownik Języka Polskiego z kolei podaje, że kreatywny oznacza "mający na celu tworzenie czegoś nowego, oryginalnego, np. kreatywna dyskusja, decyzja". 

Wcielając te definicje w życie, zadanie kreatywne to np.:
- udostępnienie dziecku jakiegoś zestawu materiałów, aby zbudowało urządzenie według własnego pomysłu
- przekształcanie figury geometrycznej w rysunek
- stworzenie plakatu informującego o wydarzeniu szkolnym WEDŁUG POMYSŁU DZIECKA
- ulepienie z plasteliny wybranej sceny z życia codziennego
- zaprojektowanie stroju
- dyskusja o sposobach rozwiązania problemu pojawiającego się w klasie itd.

Pamiętajmy! Kreatywny to nie znaczy piękny w sensie estetycznym. Często prace najbardziej kreatywne są wykonane przez uczniów, którzy nie mają zdolności plastycznych, ich prace są koślawe i niedokładne. 



Kilka lat temu moi uczniowie projektowali własne ogródki ziołowe w starych blachach na ciasto. Udostępniłam im ziemię, wykałaczki, żwirek, kamienie i parę innych materiałów. Większość wykorzystała żwirek jako odgrodzenie pomiędzy poletkami, gdzie zasiali różne zioła. Praca na zdjęciu jest kreatywna, gdyż jej autor usypał ze żwirku taras, na którym postawił potem zrobione z plasteliny krzesełka i stolik. 

Kreatywność jest komponentem kompetencji "Inicjatywność i przedsiębiorczość", została wskazana przez UE jako jedna z 8 kompetencji niezbędnych do życia w XXI wieku. Nie ograniczajmy jej w dzieciach tylko dlatego, że słowo "kreatywna" jest chwytliwe i sprawia, że czytelnicy chętniej zaglądają na naszego bloga. 


Pytania

Pytania

Na lekcjach zadajemy uczniom mnóstwo pytań - i nie chodzi mi o "odpytywanie" uczniów, ale o pytania dotyczące omawianego tematu, wywołujące dyskusję i wydobywające lub podsumowujące wiedzę. Te pytania często są spontaniczne, wynikają z przebiegu dyskusji, ze zdania, które zostało właśnie wypowiedziane.

Ale są też pytania przemyślane, dokładnie zaplanowane, których używamy po to, by wymusić jakąś informację lub sprowokować do dyskusji. Ostatnio przekonałam się, jak ważna jest konstrukcja tych pytań. Ma to być pytanie zamknięte czy otwarte? Pytanie o informację, czy sugerujące jakąś odpowiedź?

Na początku zajęć na temat mitu o Dedalu i Ikarze, aby wprowadzić temat, zadałam uczniom pytanie: "Czy warto mieć marzenia?" i poprosiłam o przedyskutowanie tego w parach. Uczniowie byli... skonsternowani. Jak mają dyskutować nad czymś, co jest oczywiste? Wszyscy zgadzali się co do odpowiedzi: Tak, warto mieć marzenia. Dlatego poprosili mnie o wytłumaczenie, co dokładnie mają zrobić. Mój błąd. A wystarczyło zadać pytanie: "Dlaczego warto mieć marzenia?" Drobna zmiana w konstrukcji zdania, ale ogromna w sposobie wykonania ćwiczenia...

Zadawanie pytań to kolejna ważna umiejętność, którą powinien posiadać nauczyciel. Trzeba na to poświęcić trochę czasu i próbować. Wierzę, że po jakimś czasie stawianie dobrych pytań wejdzie mi w krew.









OK eksperyment

OK eksperyment

Zaczynam przygodę z ocenianiem kształtującym.

Od początku roku szkolnego wprowadziłam kryteria sukcesu we wszystkich klasach - młodsze klasy podeszły do tego ze zrozumieniem od samego początku, starsze potrzebowały więcej czasu, żeby się przekonać. Dla mnie to duże udoskonalenie w pracy - kryteria sukcesu służą mi do tego, aby lepiej przygotować się do zajęć i być bardziej świadomą tego, czego mają się moi uczniowie nauczyć. Sukcesem było już samo przestawienie się z "ja nauczam" na "uczeń się uczy".

Źródło zdjęcia: https://ok.ceo.org.pl/raporty/raport-oecd-ocenianie-ksztaltujace-poprawa-uczenia-w-klasach-szkoly-sredniej, 21.01.2019.

Teraz wprowadzam kolejny element - podaję cel lekcji na początku, a na koniec wracam do celu i do kryteriów sukcesu, aby ocenić (i aby uczniowie sami ocenili) czy udało się nam zrealizować cel.

Bałam się, że zajmie mi to dużo cennego czasu na lekcji. Faktycznie, trwa to dość długo, przynajmniej na razie. Ale dzięki temu, że uczniowie dobrze wiedzą, czego maja się nauczyć, widzą cel każdego ćwiczenia, nie musimy wykonywać tak wielu ćwiczeń. Np. dzisiaj wykonaliśmy tylko 2 ćwiczenia do nowego zagadnienia: pierwsze razem, tłumacząc, drugie uczniowie wykonali sami. I wykonali je... dobrze. Zrozumieli zupełnie nowe zagadnienie i widać było, że sami są zaskoczeni, że tak łatwo poszło. Oczywiście, potrzeba to jeszcze utrwalić, ale jak na pierwszą lekcję poszło wyjątkowo gładko.

Jestem optymistycznie nastawiona do eksperymentowania z ocenianiem kształtującym.
Na pewno przydatne są publikacje Danuty Sterny - wiem, na co zwrócić uwagę i jaką technikę zastosować. Oby tak dalej...


Minuta

Minuta

To krótko czy długo?

Na lekcji danie uczniowi minutę na wypowiedź wydaje się bardzo krótkim czasem.

A jednak...

Kiedy zależy nam, aby uczniowie wnieśli swój wkład do jakiejś dyskusji lub po prostu wypowiedzieli się na jakiś temat (nawet niezbyt wygodny) dajmy każdemu z nich minutę. Ustawmy stoper i połóżmy go w widocznym miejscu. Podajmy temat i czekajmy.



Nawet jeśli po 20 sekundach uczeń powie, że to wszystko - czekajmy. Po 10 sekundach ciszy zacznie mówić znowu. I to będzie najbardziej wartościowa część jego wypowiedzi, gdyż sięgnie do głębszych pokładów swojej wiedzy i emocji, wyjdzie poza to, co "oczywiste" i "oklepane".

I nagle minuta stanie się bardzo długa.
Ocenianie kształtujące w edukacji wczesnoszkolnej

Ocenianie kształtujące w edukacji wczesnoszkolnej

Długo nie mogłam się przekonać, a jednak w tym roku podjęłam wyzwanie...

Wprowadziłam elementy OK w mojej klasie. Na razie delikatnie, ale wychodzę z założenia, że jeśli od razu zacznę z grubej rury to i dzieciom i mi będzie trudno.

Przy planowaniu pracy na każdy tydzień wypisuję kryteria sukcesu:




Drukuję to dzieciom, omawiamy i wklejamy do zeszytu.

Jednocześnie przepisuję te kryteria w formie celów na kartce A4 i wieszam w sali na tablicy roboczej:


Przez cały tydzień odwołujemy się do tych celów razem, a dzieci samodzielnie do kryteriów sukcesu w zeszytach. Analizujemy, o czym już się uczyliśmy. Każde dziecko indywidualnie (na początku z moją pomocą) analizuje, co już opanowało, a nad czym jeszcze trzeba popracować.

Na razie widzę same plusy wprowadzenie OK w klasie. Wbrew pozorom, nie zajmuje nam to dużo czasu, a wierzę, że jak nabierzemy wprawy, będzie trwało jeszcze krócej. Najważniejszą zaletą jest to, że dzieci wiedzą konkretnie, czego się uczą, zauważają przyrost wiedzy i rozwój umiejętności, oraz uczą się samooceny. Motywuje je to do nauki. Same dopytują: "A kiedy będziemy się uczyć o Podhalu?"

Dla mnie korzyść jest równie znacząca - nie tylko łatwiej pracuje mi się z dziećmi, kiedy są zmotywowane, ale też kryteria sukcesu położone na biurku pomagają mi usystematyzować lekcję - zerkam dość często, na czym jeszcze muszę się skupić, aby dzieci spełniły dane kryterium.

Moje lekcje są lepiej zaplanowane, jest w nich więcej treści, uczniowie wiedzą, do czego zmierzam i częściej mam poczucie sukcesu!

Jak rozmawiać o wojnie?

Jak rozmawiać o wojnie?

Wojna to trudny temat dla uczniów edukacji wczesnoszkolnej. Na szczęście mamy wiele pomocy.




Bardzo przydatne są książki Wydawnictwa Literatura, np. "Asiunia" Joanny Papuzińskiej czy "Zaklęcie na W" Michała Rusinka. Książki opowiadają o wojnie z punktu widzenia dziecka. W tle losów głównego bohatera znajdziemy bardzo dużo informacji na temat tego, jak żyli ludzie w podczas wojny: o głodzie, o rozdzieleniu rodzin, o biedzie, a także o śmierci. Jednocześnie są to książki krótkie - możemy przeczytać je uczniom na lekcji lub poprosić opiekuna świetlicy szkolnej o czytanie podczas zajęć świetlicowych. Potem wystarczy omówić lekturę z uczniami.

Warto skorzystać też z książek o historii Polski dla dzieci - jest ich już kilka na polskim rynku. Historia jest w nich opisana językiem przystępnym dla dzieci. Ważne, abyśmy nie przeładowali lekcji informacjami, aby uczniowie nie zaczęli kojarzyć historii z nauką dat i nazwisk.

Nauczyciel może sam opowiedzieć uczniom o wojnie. Dla utrwalenia warto dać uczniom kartę pracy, podsumowującą informacje o wojnie, np.

1. Wybierz właściwe słowo lub wyrażenie w każdym zdaniu:
- Podczas wojny ludzie są najedzeni / głodni.
- Mają / Nie mają w co się ubrać.
- Domy są zniszczone / wyremontowane.

itd.

Inny sposób na utrwalenie wiadomości to projekt, w którym dzieci tworzą plakat lub lapbooka o wojnie - to rozwiązanie jest ciekawe, gdyż pozwala uczniom uczyć się od siebie nawzajem oraz wybrać te informacje, które najbardziej zapadły im w pamięć.

My wspólnie ułożyliśmy notatkę do zapisania w zeszycie:

"II wojna światowa zaczęła się 1 września 1939 roku. Trwała 6 lat – do 1945 roku. Przez ten czas Polska była pod okupacją. Okupanci chcieli zniszczyć naszą kulturę. Jednak władze Polski działały w ukryciu. Powstało nawet wojsko polskie – Armia Krajowa. Wielu Polaków walczyło też na frontach w innych państwach."

Zgodnie z podstawą programową (i własnym sumieniem) kształcimy w uczniach postawę patriotyczną. Opowiadajmy uczniom edukacji wczesnoszkolnej o wojnie!
Copyright © Blog Dla Nauczycieli , Blogger