Pokazywanie postów oznaczonych etykietą rozwijanie talentów. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą rozwijanie talentów. Pokaż wszystkie posty
Odkryj swój żywioł

Odkryj swój żywioł

Lektura książki "Okryj swój żywioł" Kena Robinsona i Lou Aronica to ciąg dalszy moich poszukiwań dotyczących odkrywania talentów uczniów. Bynajmniej, nie jest to książka skierowana do edukatorów. Jej odbiorcą może być każdy, bez względu na wykonywany zawód czy wiek. Autorzy przede wszystkich tłumaczą, czym jest "żywioł", wskazują na konkretne ćwiczenia pomagające go w sobie odkryć, a także opisują wiele przypadków ludzi, którzy swój żywioł odnaleźli.


Książka jest w pewnym sensie poradnikiem - prowadzi czytelnika krok po kroku w działaniach mających na celu odnalezienie swojego żywiołu. U podstaw całego tego procesu leży przekonanie, że każdy człowiek jest inny i dlatego każy musi przejść przez to sam (nie samodzielnie, wpływ innych ludzi czasami ma ogromne znaczenie, ale oni nie odkryją naszego żywiołu za nas, moga nas jedynie wspierać). Autorzy proponują wiele ćwiczeń, które pomogą nam wyznaczyć to, co jest naszym żywiołem. Do takich ćwiczeń należy medytacja, wykonanie mapy myśli, tablicy wizualizacyjnej, automatyczne pisanie, diagram Venna i wiele innych. Można te książkę po prostu przeczytać. Można też wykonać solidnie wszystkie proponowane ćwiczenia i postarać się zmienić swoje życie, aby to, co robimy każdego dnia dawało nam szczęście i pozwalało się rozwijać.

Takie aktywności, które dają nam szczęście i pozwalają się rozwijać autorzy nazywają żywiołem. Składają się na nie nasze uzdolnienia, czyli jest to czynność, którą potrafimy wykonywać dobrze. Ale musimy też czuć do tego pasję. Dopiero połączenie tych dwóch elementów tworzy żywioł. 

Ja, oczywiście, czytając tę książkę myślałam o moich uczniach. Przeglądając proponowane przez autorów ćwiczenia zastanawialam się, jak mogę je zmodyfikować, aby były do wykorzystania w szkole z najmłodszymi uczniami. Kilka pomysłów mam, ale o tym innym razem. 

Zwróciłam też uwagę na kilka cytatów, którymi warto się tutaj podzielić. Wierzę w młodych ludzi. Według mnie są dokładnie tacy, jak opisani tutaj: "... młodzi ludzie nie są apatyczni i obojętni, ale są ważnymi kreatorami zmian. Postawiliśmy sobie zadanie aby pokazać światu, że młodzi ludzie są tak naprawdę przedsiębiorczy, kreatywni, przenikliwi i mają niesamowitą zdolność do przekuwania beznadziei i frustracji w pozytywne działania. Kto mógłby lepiej zrozumieć sprawy młodych niż oni sami?" *

Poza tym, jestem idealnym przykładem efektu śnieżnej kuli: drobne działania mogą stopniowo prowadzić do wielkich zmian. Dokładnie to wyraża cytat, który jest moim życiowym mottem (chociaż do tej pory opisywałam to nieco innymi słowami): 

"... tworzysz nowe możliwości poporzez wykorzystywanie tych, które masz przed sobą." **

Chociaż nie jest to książka przeznaczona typowo dla nauczycieli, warto do niej zajrzeć. Ta lektura pomaga nam uświadomić sobie, jak ważne jest odnalezienie żywiołu, a tego przecież nie ma w podstawie programowej. Zyskujemy też wiele inspiracji na lekcje - co możemy zrobić, aby pomagać uczniom odkrywać talenty i pasje (chociaż warto pamiętać, że nie zawsze jest to możliwe w wieku szkolnym - często pasje "objawiają" się o wiele później).



* Słowa Craiga Kielburgera w: K. Robinson, L. Aronica, Odkryj swój żywioł. Jak odkryć swoje talenty, odnaleźć pasję i zmienić swoje życie, Wydawnictwo Element, Kraków 2015, ss.154-155. 

** Ibidem, s.222.
Wszystkie dzieci są zdolne

Wszystkie dzieci są zdolne

Od kilku tygodni rozpracowuję, jak pomagać uczniom odkrywać ich talenty. Dlatego sięgam po literaturę, która dotyczy tego tematu. Książka Geralda Hüthera i Uli Hausera "Wszystkie dzieci są zdolne. Jak marnujemy wrodzone talenty" analizuje skąd się bierze talent i jak go rozwijać. Przyznam, że niektóre tezy mnie zaskoczyły. 


Przede wszystkim autorzy starają się dowieść, że dla rozwijania talentów kluczowe znaczenie ma środowisko, a nie geny. Każdy z nas ma pewien wrodzony potencjał, ale tylko w sprzyjającym otoczeniu będzie miał szansę go rozwijać. Dziecko potrzebuje poczucia bezpieczeństwa, miłości, radości, akceptacji - możliwości do kształtowania w sobie cech niezbędnych do odkrycia swojego potencjału, a także wytrwałości w dążeniu do jego wzmacniania:

"Dzisiaj wiemy, że geny są odpowiedzialne jedynie za sterowanie czynnościami komórki, a nie za mechanizmy działające na płaszczyźnie międzykomórkowej. W procesie kształtowania się indywidualnych cech ważniejsze jest jednak nie to, co dzieje się w poszczególnych komórkach, lecz ich wzajemne oddziaływanie i powstające między nimi połączenia. Innymi słowy - wszystko zależy od tego, w jaki sposób komórki nerwowe połączą się ze sobą w trakcie rozwoju struktur mózgowych; które z pierwotnie dostępnych połączeń neuronalnych w danym obszarze mózgu zostaną wzmocnione i utrwalą się przez ich regularną aktywację, a które utracą swoją stabilność i ostatecznie znikną, ponieważ nie były 'używane'. Są to procesy, na które geny nie mają wpływu."*

A zatem dziecko potrzebuje różnorodnych aktywności, najlepiej wykonywanych w sprzyjającej atmosferze. I nie chodzi tu, bynajmniej, o lekcje tańca, śpiewu, rysunku, pływania, czy inne zajęcia pozalekcyjne. Dziecko potrzebuje przede wszystkim zabawy:

"Z punktu widzenia neurobiologii najkorzystniejszy wpływ na rozwój dziecięcych mózgów mają najbardziej 'nieprzydatne' czynności, do jakich człowiek jest zdolny - gry i zabawy, opowiadanie bajek i beztroskie, pozbawione jakiegokolwiek celu śpiewanie. Zatem - zgodnie z sentencją Alberta Einsteina - 'Nie komplikujmy świata, lecz uczyńmy go jak najprostszym'."**

Jest jeszcze jedna bardzo ważna rzecz, która potwierdza moje przekonanie o tym, że uczniowie mają głos. "Dzieci i młodzież pragną mieć świadomość, że w prawdziwym życiu są naprawdę do czegoś potrzebni i że coś od nich zależy; że ich kreatywność umożliwia nowe rozwiązania, ich zaangażowanie pomaga w realizacji interesujących pomysłów, ich współpraca ma znaczenie dla innych."*** Tymczasem we współczesnym świecie często z ludzi próbuje się uczynić jedynie biernych konsumentów. Przekonuje się nas, że podejmowanie decyzji jest trudne i powinniśmy być wdzieczni za to, że ktoś robi za nas, a my będziemy tylko brać życie podawane na tacy. To poniżające. 

Człowiek może rozwijać swoje talenty wtedy, kiedy ma wpływ na własne otoczenie, kiedy wie, że jego zdanie ma znaczenie, kiedy może wnieść wkład we wspólne działania - słowem, kiedy podejmuje decyzje. 

W książce można znaleźć jeszcze inne fragmenty, nad którymi warto się pochylić i poświęcić czas na refleksję. Zachęcam do przeczytania. 


* G. Hüther, U. Hauser, Wszystkie dzieci są zdolne, Wydawnictwo Dobra Literatura, Słupsk 2014, s.88. 
** Ibidem, s.110.
*** Ibidem, ss.146-147.
Jak pomóc uczniom odkrywać talenty?

Jak pomóc uczniom odkrywać talenty?

Od wielu lat świętuję z moimi uczniami Międzynarodowy Dzień Kropki oraz Tydzień Uczniowskiej Supermocy. Dużo rozmawiamy o talentach, o mocnych stronach, stwarzam uczniom różne możliwości zaprezentowania swoich talentów. A jednak do niedawna czułam niedosyt - skupiałam się głównie na podkreślaniu już odkrytych talentów, a przecież nie każde dziecko jest w stanie powiedzieć, jaki ma talent. Jak pomóc uczniom odkryć ich talenty? 


Talent ma różne twarze. Nie zawsze jest związany ze sztuką, chociaż tak o nim najczęściej myślimy. Talentem może być zamiłowanie do sportu połączone z dobrą sprawnością fizyczną. Talentem może też być umiejętność empatii i niesienia pomocy innym. Ktoś może świetnie radzić sobie z naprawianiem i montowaniem urządzeń albo z tworzeniem ciekawych opowieści. Inni potarfią logicznie myśleć i wyciągać wnioski; jeszcze inni - pilnują porządku i przestrzegania zasad.

Co może zrobić nauczyciel, aby pomóc uczniom odkryć ich talenty?

Przede wszystkim proponować im różnorodne aktywności i podsumowywać je, aby uczniowie mogli dostrzec, że coś im "dobrze wychodzi", a w dodatku sprawia im to przyjemność. Trzeba to jednak robić z wyczuciem, aby nie porównywać jednych uczniów do drugich. 

Zdecydowanie należy jak najczęściej wychodzić poza podręcznik i zeszyt - te rekwizyty akurat w minimalnym stopniu pomagają odkryć talenty. Trzeba poświęcić dużo czasu na prace techniczne, plastyczne, twórcze, kontakt z przyrodą, warsztaty, zajęcia kreatywne itp. Przekonałam się o tym, kiedy moi uczniowie projektowali ubrania. Omawialiśmy lekturę "Babcia na jabłoni" M. Lobe. Tytułowa babcia ma specyficzny strój - "białe koronkowe majteczki" wystające spod czarnej spódnicy. Moi uczniowie zwrócili na to uwagę, ciągle o to pytali. Powstała dzięki temu przestrzeń do rozmowy o modzie. Pokazałam im zdjęcia i rysunki przedstawiające ludzi z różnych epok. Towarzyszyło temu sporo emocji - uczniowie szczególnie zainteresowali się krynoliną. Potem uczniowie projektowali stroje korzystając ze skrawków materiałów przyniesionych z domu. Okazało się, że niektóre projekty są naprawdę świetne! Ci uczniowie (nie zawsze były to dziewczynki) miały oryginalne pomysły, wyczucie w doborze materiału, a ich prace były bardzo starannie wykonane. Być może niektórzy z nich zostaną w przyszłosci projektantami?


To uświadomiło mi, że właśnie w takich sytuacjach odkrywamy talenty uczniów. Dlatego aktywności w szkole muszą być zróżnicowane:

  • projektowanie
  • szycie
  • majsterkowanie
  • programowanie
  • rozmontowywanie i składanie sprzętów
  • gotowanie i pieczenie
  • prace w ogrodzie
  • pisanie opowiadań i scenariuszy przedstawień
  • odgrywanie ról w przedstawieniach, teatrzyku kukiełkowym itp.
  • debaty
  • wystąpienia publiczne
  • organizowanie warsztatów (jedni uczniowie dla drugich)
  • robienie przez uczniów zdjęć
  • nagrywanie filmików
  • drama
  • lepienie z gliny / masy solnej itp.
  • i wiele innych.
Pomijam tu sport i typową aktywność plastyczną, gdyż one i tak są realizowane podczas zajęć plastyki i wychowania fizycznego. Ponieważ czasami trudno jest wpaść na pomysł takich aktywności, proponuję dużo rozmawiać z uczniami i obserwować ich. Znając ich upodobania możemy starać się planować aktywności zgodnie z zainteresowaniami i potrzebami uczniów. Nie bójmy się próbować nowych rzeczy - nie jesteśmy ekspertami w każdej dziedzinie, to oczywiste. Ale zawsze możemy uczyć się razem z uczniami, albo poprosić o pomoc starszych uczniów czy rodziców. 

Ważne jest też podsumowanie pracy - uczeń może wykonać świetną pracę, ale niekoniecznie uświadamiać sobie, że ma do tego dar. Ważne, aby komentować konkret, czyli nie, że ta praca jest świetna, tylko, że w tej pracy np. podoba nam się dobór kolorów albo oryginalność pomysłu. Nie zaszkodzi też dać znać rodzicom, jeśli odkryjemy jakiś talent - może rodzice są w stanie pomóc dziecku ten talent rozwijać? 

Muzyczny kalendarz adwentowy

Muzyczny kalendarz adwentowy

"Wszystkie dzieci rodzą się artystami. Sztuka polega na tym, aby pozostać nimi do końca życia."* Czy w szkole pielęgnujemy talenty artystyczne dzieci? W klasach 1-3 mamy standardowo 1 lekcję muzyki i 1 lekcję plastyki tygodniowo. Tak samo w klasach 4-7. W ósmej klasie dzieci mają się tylko uczyć "do egzaminu". Czy to wystarczy? Jeśli dziecko ma szczęście chodzić na zajęcia dodatkowe związane ze sztuką, może rozwijać swoje talenty. Jeśli nie ... no cóż. 


Prawdę mówiąc nie bardzo jest czas, aby robić dodatkowe lekcje muzyki, gdyż to musiałoby się odbywać kosztem innych aktywności, które przecież też są ważne. Może zatem spróbować przemycać elementy sztuki na innych lekcjach? Nie chodzi tu tylko o puszczanie muzyki w tle, kiedy uczniowie wykonują samodzielnie zadania. Chodzi o kilka minut dziennie aktywności artystycznej. 

Adwent to idealna okazja. Wielu nauczycieli przygotowuje dla swoich uczniów kalendarze adwentowe z różnymi zadaniami. Proponuję zamiast zadań wykorzystać ten czas na muzykę. Przygotowałam kalendarz adwentowy na rok 2021 (26 dni - czas adwentu nie jest ustalony na stałe, ma zmienną liczbę dni). Na każdy dzień przewidziany jest inny utwór muzyczny. Znam gusta muzyczne moich uczniów, wybrałam więc takie utwory, które, jak przewiduję, spodobają im się. Utwory są różnorodne - część z nich to piosenki dla dzieci, część to piosenki ze znanych bajek, jest trochę współczesnej muzyki polskiej, muzyka pop, ale też muzyka klasyczna oraz utwory świąteczne. Im bliżej świąt tym więcej nastroju świątecznego. 

Zaproponuję uczniom, aby w czasie słuchania muzyki robili to, na co mają ochotę pod warunkiem, że będą robić to w ciszy, wsłuchując się w muzykę. Mogą tańczyć, rysować, zamknąć oczy i po prostu słuchać. Odpadają klocki, gdyż są zbyt głośne. Po każdej piosence porozmawiamy krótko o ich odczuciach - jaki nastrój ma dany utwór, jakie emocje im towarzyszyły, czy chcieliby posłuchać tego utworu jeszcze raz. 

Kalendarz adnwentowy będzie dla nich dostępny przez cały czas w Notesie Zajęć na Teams - zachęcę, aby zaglądali do niego w domu, gdyż na weekendy również przewidziałam muzykę. Mam nadzieję, że dzieki temu otworzą się jeszcze bardziej na muzykę. Jednocześnie wiem, że takie zadania adwentowe będą dla nich przyjemnością, gdyż kochają muzykę. 

Link do kalendarza - wersja Reusable, więc możecie go przerobić po swojemu. 
 
Niektóre piosenki mają tekst, o którym warto będzie porozmawiać, jak np. ta z nutki nr 24. 




*Pablo Picasso
Tydzień Uczniowskiej Supermocy

Tydzień Uczniowskiej Supermocy

Od kilku lat przeprowadzany jest w polskich szkołach Tydzień Uczniowskiej Supermocy. Jest to inicjatywa dwóch wspaniałych nauczycielek Joanny Gadomskiej oraz Katarzyny Włodkowskiej. Nauczyciel zgłasza się do programu, a potem przez cały tydzień, a czasami nawet dłużej, realizuje z uczniami aktywności mające na celu uświadomienie im ich supermocy, czyli talentów. 


W pewnym sensie jest to bardziej rozbudowana forma obchodów Dnia Kropki (15 września). TUS skupia się nie tylko na odkrywaniu talentów, ale też na budowaniu pozytywnej samooceny uczniów, na wzmocnieniu ich wiary w siebie. 

Dobrze, że coraz więcej uwagi poświęca się talentom uczniów. Przedsięwzięcia takie, jak Dzień Kropki i Tydzień Uczniowskiej Supermocy uświadamiają nauczycielom potrzebę skupienia się na "supermocach" uczniów i dają im narzędzia do pracy także na co dzień. Często słyszymy, że w polskiej szkole talenty uczniów nie są dostrzegane, a już na pewno nie rozwijane. Jeśli lekcje prowadzi się metodą podawczą, a uczniowie biernie wykonują polecenia nauczyciela, to faktycznie trudno jest im rozwinąć jakiekolwiek talenty inne niż te typowo szkolne (pisanie, czytanie, liczenie itp.). Na szczęście, coraz więcej nauczycieli pracuje bardziej nowocześnie, zostawiając uczniom przestrzeń na rozwój osobisty. Idealnie nadaje się do tego metoda projektu, kiedy uczniowie pracują w grupach - wtedy każda grupa może przydzielić poszczególnym uczniom zadania zgodne z ich umiejętnościami. Sprawdzają się też wszelkie zadania twórcze: tworzenie prezentacji, plakatów, lapbooków, budowli z klocków, gier edukacyjnych itp. Każdy uczeń może wykonać swoją pracę tak, aby wykorzystać swoje talenty.  

Tydzień Uczniowskiej Supermocy to szereg zadań uświadamiających uczniom, że są ważni, że każdy jest w czymś dobry, że każdy ma jakiś talent. 

Przykłady takich aktywności to:

1. Każdemu uczniowi naklejamy na plecach kartkę. Uczniowie spacerują po sali i piszą na kartce każdego ucznia w czym według nich jest dobry. Mogą to być nawet drobnostki, np. chętnie pomagasz innym, często się uśmiechasz, ładnie piszesz, dobrze liczysz, potrafisz opiekować się zwierzętami, jesteś odważny itd. Ważne, aby na początku ustalić zasady: piszemy tylko pozytywne rzeczy, piszemy konkret ("jesteś fajny" nic nie znaczy), odnosimy się do umiejętności i zachowań uczniów, a nie do ich wyglądu, każdy pisze każdemu - żadna kartka nie może zostać pusta. Na koniec zadania odklejamy kartki i oddajemy je właścicielom, aby przeczytali, co inni napisali o nich. Nie wiedzą, kto napisał poszczególne słowa - chodzi więc o treść, a nie o ich autora. 

2. Wypisujemy kolejne litery alfabetu. Uczniowie wymyślają cechy, których nazwy zaczynają się na poszczególne litery. Potem każdy analizuje wypisane cechy i zastanawia się, które z nich są pozytywne, a które negatywne. Nastepnie każdy wybiera 3-5 cech pozytywnych, które dotyczą jego. 

3. Stworzenie klasowej "Pizzy talentów". Wycinamy wielkie koło z papieru, a następnie dzielimy je, jak pizzę, na tyle kawałków, ilu jest uczniów w klasie. Ja lubię zrobić o 1 kawałek więcej - ten ostatni będzie symbolizował całą klasę jako zespół. Każdy otrzymuje 1 kawałek i pisze/rysuje na nim swoje talenty. Następnie składamy kawałki z powrotem w całość i przypinamy na tablicy. Razem zastanawiamy się, jak możemy opisać cały zespół. Przewodniczący klasy opisuje zespół na ostatnim kawałku pizzy zgodnie z pomysłami uczniów i doczepia do reszty. 

4. Skrzydła supermocy - pomysł popularny w sieci, gdyż jest bardzo efektowny wizualnie. Każdy uczeń wycina 2-3 pióra z papieru (nauczyciel może przygotować szablon). Na każdym piórze uczeń pisze swoje supermoce (talenty, zalety, umiejętności) - nie wystarczy pióra pomalować, one mają pomóc uczniom określić ich mocne strony. Wszystkie pióra przyczepiamy na tablicy lub przyklejamy do dużego arkusza papieru jako skrzydła. Następnie uczniowie mogą zrobić sobie zdjęcia ze skrzydłami - bo przecież ich supermoce są tym, co unosi ich w górę...


5. Piłka osobista - każdy otrzymuje starą płytę CD i kilka kolorowych kartek. Odrysowuje od płyty koła. Na każdym opisuje siebie - co lubi jeść, co robi w wolnym czasie, jaki przedmiot w szkole ceni najbardziej, co potrafi robić dobrze, ulubiony kolor, ulubione zwierzę, zalety itd. Tyle kół, ile ma pomysłów na opisanie siebie plus jedno na swoje imię. Następnie każde koło zgina na pół i skleja pierwsze z drugim, następnie dokleja do tego trzecie itd. Ostatnie skleja z pierwszym i rozkłada. Powstaje piłka opisująca danego ucznia. Zamiast piłki możemy wykonać kostki - nauczyciel kopiuje dla każdego ucznia szablon sześcianu do sklejania. Uczniowie opisują siebie na wszystkich sześciu bokach, a potem wycinają i sklejają kostkę. Kostka jednak ogranicza nas do 6 informacji (a nawet 5, bo 1 powinna zawierać imię), a piłka może składać się z tylu kół, ilu dane dziecko potrzebuje.


Na koniec chciałabym podkreślić jeszcz raz, że chociaż Tydzień Uczniowskiej Supermocy trwa tylko tydzień, powinniśmy go wprowadzać przez cały rok. Aktywności uświadamiające uczniom ich mocne strony można proponować uczniom na lekcjach wychowawczych oraz zajęciach edukacji społecznej, a także spotkaniach integracyjnych. Powinniśmy także dawać uczniom autonomię w wykonywaniu pewnych zadań tak, aby mogli wykorzystywać swoje talenty. Ważne jest również podejście nauczyciela do uczniów - zwracanie uwagi na to, co uczeń robi dobrze, a nie wyłapywanie błędów oraz zachęcanie uczniów do wykonywania prac zgodnych z ich talentami. 

Ogromne znaczenie ma informacja zwrotna udzialana uczniowi - słowa "Jesteś inteligentny" mogą wyrządzić krzywdę! Uczeń, który słyszy od innych pochwałę dotyczącą jego osoby, może bać się podejmować nowe wyzwania, gdyż nie będzie pewny swoich możliwości. A co, jeśli nie wykona zadania? Czy wtedy okaże się, że nie jest inteligentny? A może lepiej nawet nie próbować, wtedy zachowa swoją pozycję?

Informacja zwrotna powinna dotyczyć konkretnej pracy oraz wysiłku włożonego w jej wykonanie: "Widzę, że poświęciłeś sporo czasu na wykonanie tej prezentacji"; "Podoba mi się, że ten plakat jest bardzo szczegółowy"; "Potrafisz dodawać w zakresie 30". Oczywiście, pełna informacja zwrotna w myśl oceniania kształtującego zawiera jeszcze inne elementy: czego jeszcze nie potrafię, jak mogę to poprawić oraz jak się uczyć dalej. 

W sieci pojawiają się też pomysły na motywujące hasła. Nie mam do nich przekonania, gdyż dla mnie brzmią jak puste słowa. Co znaczy np. "Jesteś super"? A jeśli coś mi nie wyjdzie, to już nie będę super? Takie hasla mogą w rzeczywistości podkopać wiarę w siebie, a nie pomóc. Nie wierzę też w motywujące przemowy, tzw. "pep talk": 


Ta w powyższym filmiku jest zabawna i przyjemna do obejrzenia. Ale co znaczą słowa "Nigdy nie przestań wierzyć"? Sama wiara nigdzie nas nie zaprowadzi. Musimy pokazać uczniom realne działania, które pomogą im osiągnąć ich cele. Motywująca mowa może podnieść energię grupy w danym momencie, ale podnosi morale tylko chwilowo, zostawiając ucznia z pytaniami zamiast planu działania. 

Zatem wprowadzajmy Tydzień Uczniowskiej Supermocy przez cały rok i róbmy to z głową!

Copyright © Blog Dla Nauczycieli , Blogger