Pokazywanie postów oznaczonych etykietą dobrostan nauczycieli. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą dobrostan nauczycieli. Pokaż wszystkie posty
Skąd się bierze pewność siebie w pracy

Skąd się bierze pewność siebie w pracy

W tym roku nie czułam motyli w brzuchu przed spotkaniem z uczniami. Po raz pierwszy od lat nie planowałam pracy już od połowy sierpnia. Do szkoły 1 września poszłam ze spokojem - jak każdego innego dnia w roku szkolnym. Ten dzień nie był dla mnie wyjątkowy. Przyznam, że jest to dla mnie nowe uczucie. Zastanawiałam się, dlaczego tak się czuję? Przecież kocham moją pracę, cieszę się ze spotkań z uczniami. Gdzie się podziały motyle?


Myślę o tym od jakiegoś czasu i wreszcie zrozumiałam, o co chodzi (przynajmniej tak mi się wydaje😉). Pomogło mi w tym pewne wydarzenie - dzień przed rozpoczęciem nowego roku szkolnego dowiedziałam się, że do mojej klasy dołączy nowy uczeń - obcokrajowiec dopiero uczący się języka polskiego. Nie przestraszyłam się, chyba nawet się ucieszyłam. Potraktowałam to jako okazję do nowych doświadczeń, wyzwanie. Nawet jeśli coś mnie zaskoczy wiem, gdzie szukać pomocy. To uświadomiło mi, że na moją pewność siebie w tym roku szkolnym składa się kilka elementów:

1.

Nie boję się trudności, gdyż mam wsparcie: mojej rodziny, moich przyjaciół (również nauczycieli), mojej dyrekcji i innych pracowników szkoły. W grupie Superbelfrzy na pewno znajdę pomoc w podbramkowej sytuacji. Moja najbliższa grupa wsparcia, czyli Ewa i Edyta, z którymi współpracuję na co dzień, inspiruje mnie i zawsze służy pomocą. Czasami zaświta mi w głowie jakiś niesprecyzowany pomysł - wystarczy to z nimi obgadać, a powstaje cudowny projekt. 

2.

Mam wiedzę i umiejętności. Nie chodzi tu o przechwalanie się, ale od lat (właściwie od zawsze) bardzo chętnie uczestniczę w szkoleniach, studiach podyplomowych, warsztatach, oglądam webinaria i słucham podcastów. Dużo czytam, zarówno książek, jak i artykułów o tematyce edukacyjnej. Nie wiem jeszcze wszystkiego, bo tak się nie da. Ale moja wiedza pozwala mi czuć się pewnie w pracy.

3.

Pracuję tak, jak lubię. Odkąd opieram się na autorskim programie nauczania, nie mam problemów z planowaniem lekcji. Świetnie znam podstawę programową, sama piszę rozkład materiału, więc wiem dokładnie, co mnie czeka. Wypracowałam takie sposoby planowania pracy, że czuję się pewnie. Jednocześnie pracuję takimi metodami, które zakładają otwartość na różne zakończenia scenariusza - staram się zostawiać dużo przestrzeni na decyzje dzieci, obserwuję je i podążam za ich zainteresowaniami. Nie planuję lekcji od pierwszej do ostatniej minuty, gdyż nie jestem w stanie dokładnie przewidzieć, jak się wszystko potoczy. Wybieram aktywności, w których dzieci coś tworzą i robią to po swojemu. Z góry zakładam, że moje plany na lekcję mogą się zmienić.

4.

Przedostatni, ale chyba najważniejszy czynnik wpływający na moją pewność siebie to otwartość na błędy: uczniów i moje. Każdy jest w ciągłym procesie rozwoju i ma prawo do błędu. Ja również. Odkąd to zrozumiałam, nie boję się nowych rzeczy - błędy są naturalnym elementem uczenia się. Nie chodzi o błędy wynikające z lenistwa czy zaniedbania - robię, co mogę; staram się, ale jeśli popełnię błąd, to nie tragedia. 

5. 

Na koniec coś o życiu pozaszkolnym - udało mi się znaleźć równowagę między pracą, a życiem prywatnym. Ciągle uczę się odmawiać, ale zaczynam odnosić w tej kwestii sukcesy. Mam zainteresowania poza szkołą, dzięki czemu potrafię przerwać pracę, aby poświęcić się czemuś innemu i nabrać dystansu. Nie zarywam nocy, a wieczory spędzam na czytaniu. Mam nadzieję, że uda mi się w tym wytrwać przez cały rok szkolny. 

Gdybym miała opisać swoje aktualne podejście do pracy, na pewno użyłabym słów: spokój, pewność siebie, otwartość. Dorzuciałbym jeszcze "małe kroki", ale o tym innym razem. 
Po co nam ten dobrostan???

Po co nam ten dobrostan???

Często sama się nad tym zastanawiałam. Niektóre posty nawołujące do dbania o dobrostan traktowałam jako reklamę lenistwa; inne jako truizm - przecież to oczywiste, że musimy dbać o nasze zdrowie. Ciekawe jest to, że temat dobrostanu wraca do mnie jak bumerang, zresztą kilka miesięcy temu już o nim pisałam... Widocznie trzeba popełnić kilka błędów, żeby zrozumieć, o co tak na prawdę chodzi. 

Domyślam się, że każdy musi to przepracować sam, ale jeśli da się jakoś pokazać znaczenie dobrostanu w naszym życiu, również w naszej pracy, to na przykładzie. Przyjrzyjmy się 2 możliwym opcjom zachowań nauczyciela.

Scenariusz 1


Zaczynasz rok szkolny z głową pełną pomysłów. Poznajesz swoich uczniów, planujesz pracę, spotykasz się z rodzicami. Masz mnóstwo motywacji i energii do działania. Do każdej lekcji solidnie się przygotowujesz, tworzysz materiały, gry, pokoje zagadek. Wieczorami oglądasz webinaria, planujesz projekty. Kiedy uciążliwy uczeń przeszkadza ci na lekcji, spokojnym głosem tłumaczysz mu, jak się czujesz i dlaczego nie powinien się tak zachowywać. Pojawiające się po drodze problemy starasz się rozwiązać od razu, w razie potrzeby szukasz dodatkowych materiałów, wsparcia, zapisujesz się na szkolenia. W weekendy nadrabiasz uzupełnianie dokumentów, kolejne szkolenia, piszesz artykuły. 

W połowie roku zauważasz, że w klasie pojawia się problem. Rozmawiasz z uczniami, szukasz szkoleń, które podpowiedzą Ci, jak możesz pomóc uczniom ten problem rozwiązać. Ciągle głowisz się, co zrobić. Wieczorem nie możesz usnąć, bo męczy cię ten problem. Próbujesz różnych sposobów, w końcu udaje się zrobić krok do przodu. 

Pojawiają się kolejne prośby o artykuły. Dobry znajomy prowadzi webinar - wypada wziąć udział, aby go wesprzeć. Ktoś pyta, czy przygotujesz szkolenie. Nie masz czasu, ale temat bardzo ci pasuje, szkoda to przepuścić, więc się zgadzasz. Nadrabiasz w weekendy, kiedy twoja rodzina idzie na spacer, ty zostajesz i siedzisz przy komputerze. W szkole uczniowie stają się coraz bardziej nieznośni. Zaczyna cię boleć głowa. Kiedy przychodzi piątek wieczór, zasypiasz na kanapie o 20.00. W sobotę nadrabiasz zaległości. Ktoś zaprosił cię do ciekawego projektu - czujesz, że jesteś zmęczona, ale to ciekawy projekt, ma potencjał. Zamierzałeś czytać książkę, ale siadasz do komputera i planujesz projekt. W niedzielę wieczorem spotkanie online partnerów projektu - czemu nie, to tylko 30 min. 

Starasz się przygotowywać coraz to ciekawsze materiały na lekcje. Popularna staje się aplikacja, której nie znasz - poświęcasz więc kilka wieczorów, aby się jej nauczyć. W szkole masz wrażenie, że nie panujesz nad klasą ("Co sie z nimi stało? Do tej pory byli tacy spokojni?"). Siedzisz więc w internecie i przeszukujesz sposoby utrzymywania dyscypliny na lekcji. Znajdujesz webinar na ten temat - słuchasz go podczas prasowania. Wkrótce zaczyna się sezon na interesujące konferencje - w ciągu dnia nie masz czasu, więc oglądasz nagrania podczas gotowania i w czasie, kiedy twoja rodzina ogląda razem film. 

Ktoś podsyła ci link do zapisów na darmowe warsztaty dla uczniów. Zapowiadają się świetnie, szkoda to przegapić. Zapisujesz klasę i dostajesz się. Warsztaty odbywają się popołudniu. Cieszysz się, że tylu uczniów było chętnych poświęcić kilka godzin swojego wolnego czasu. Podobało im się, więc zapisujesz ich na kolejne. W międzyczasie piszesz kolejny artykuł. Kiedy wieczorem dzwoni rodzic ucznia, odbierasz i rozmawiasz przez 40 minut - przecież trzeba pomóc rozwiązac problem.

Pod koniec roku szkolnego coraz częściej boli cię głowa. Nie masz cierpliwości do uczniów. Zaczynają cię denerwować współpracownicy. Ciągle coś dzieje się nie po twojej myśli. Załamujesz się, nie masz ochoty pracować. Coraz później wstajesz z łóżka rano, omal nie spóźniasz się do pracy. Po lekcjach wracasz do domu i wyładowujesz złość na najbliższych. Powtarzasz sobie, że masz kryzys, to zaraz minie, trzeba przeczekać. 

Odliczasz dni do wakacji. Uczniowie są coraz bardziej niegrzeczni. Czyżby? Martwisz się tym. Po kolejnej nieprzespanej nocy dopada cię myśl: "A może oni cały czas zachowują się tak samo, tylko ja nie mam siły odpowiednio reagować?". Postanawiasz odpocząć. Ale jest koniec roku szkolnego, trzeba wystawiać oceny, pisać sprawozdania, przygotowywać dyplomy. 

Kiedy wreszcie zaczynają się wakacje, boli cię dosłownie wszystko. Nie masz siły cieszyć się czasem wolnym. Dopiero po 2 tygodniach twój stan poprawia się. 

Scenariusz 2


Zaczynasz rok szkolny z głową pełną pomysłów. Poznajesz swoich uczniów, planujesz pracę, spotykasz się z rodzicami. Masz mnóstwo motywacji i energii do działania. Jednak od początku wyznaczasz granice - codziennie kończysz pracę najpóźniej o 19.00. Potem jest czas dla ciebie i twojej rodziny. W weekendy uprawaisz sport, odpoczywasz. Rodzicom uczniów przekazujesz, że po 18.00 nie odbierasz telefonów i nie zaglądasz do dziennika elektronicznego. Solidnie przygotowujesz się do lekcji, uczestniczysz w szkoleniach, oglądasz webinaria, szukasz rozwiązań pojawiających się problemów, ale tylko w wyznaczonym czasie. Na odstępstwa od reguły pozwalasz sobie tylko w wyjątkowych sytuacjach. 

Wszelkie problemy starasz się rozwiązać spokojnie, dajesz sobie czas na przemyślenie. Zgadzasz się napisać artykuł, ale negocjujesz termin tak, abyś nie musiał siedzieć po nocy. Ktoś poprosił cię o poprowadzenie szkolenia - zerkasz w grafik: "Mogę, ale nie w przyszłym tygodniu, wtedy mam sporo innych zajęć". Nie udaje się przełożyć szkolenia? Trudno, będzie inna okazja. 

Ktoś zaprasza cię do projektu - brzmi ciekawie, ale czy korzyści z projektu będą tak duże, żeby gonić z materiałem? Odmawiasz. Może innym razem się uda.

Kiedy w klasie pojawia się problem, prosisz o wsparcie pedagoga szkolnego, rozmawiasz z innymi nauczycielami z zespołu. Razem sporządzacie plan działania i krok po kroku go realizujecie. Wieczorem dzwoni rodzic ucznia - nie odbierasz, przecież ustaliliście zasady. Popularna staje się aplikacja, której nie znasz. Na razie nie masz czasu na jej zgłębianie, zrobisz to, kiedy zrobi się spokojniej (a jeśli nie zdążysz, świat się nie zawali). 

Dbasz o to, aby uprawiać sport - nie tyle dla spalenia kalorii, co dla rozładowania stresu. W czasie ruchu słuchasz muzyki i audiobooków - zauważasz wprawdzie interesujące webinaria, ale teraz jest czas na relaks, postanawiasz nie mieszać tych dówch rzeczy. 

Do końca roku szkolnego pracuje ci się podobnie. Masz może nieco mniej energii, niż na początku, ale nadal zachowujesz cierpliwość do uczniów, spokojnie podchodzisz do pojawiających się problemów. Wiele ciekawych szkoleń i projektów odpuściłeś, ale nie masz z tego powodu wyrzutów sumienia - dzięki zachowaniu dobrej formy lepiej wykorzystałeś to, w czym uczestniczyłeś. Masz satysfakcję, że potrafiłeś odmówić. Wakacje zaczynasz od samego początku.



Który scenariusz realizujesz? Ja jestem gdzieś pomiędzy... Czasem bliżej pierwszego, innym razem mam dość i odpuszczam. Jednak skoro ciągle temat dobrostanu wraca w moich myślach i wpisach, chyba nie jest dobrze... Trudno się tego nauczyć. Ale wciąż próbuję. Może od września będę mądrzejsza?

Odpowiadając na tytułowe pytanie: dobrostan jest potrzebny nam samym (dla zdrowia i dobrego samopoczucia), jest potrzebny naszym rodzinom (abyśmy nie zrzucali na nich tego, co nas obarcza), naszym uczniom (abyśmy mieli cierpliwość pomóc im rozwiązywać problemy) oraz naszym współpracownikom (abyśmy potrafili z nimi współpracować i odpuścić im ich potknięcia). Na dłuższą metę nikt nie zyskuje, kiedy pracujemy bez wytchnienia. A więc po co to robić?
Dobrostan - trudnostan

Dobrostan - trudnostan

Nie przepracowuj się. Uprawiaj sport. Śpij przynajmniej 8 godzin na dobę. Rozwijaj pasje. Korzystaj z drobnych przyjemności. Słuchaj muzyki. Czytaj książki. Spotykaj się z przyjaciółmi. Przebywaj na świeżym powietrzu. Nie pracuj w weekend... Wszystkie te rady są jak najbradziej słuszne - każdy powinien ich przestrzegać. Niektórym się nawet udaje. Założę się  jednak, że większość nauczycieli ma z tym ogromny problem.


Dlaczego? Powody mogą być wewnętrzne (związane z naszym charakterem) lub zewnętrzne (niezależne od nas). Do tych pierwszych należy ambicja, chęć osiągnięcia sukcesu, potrzeba bycia pochwalonym, traktowanie swojego zawodu jako pasji, brak umiejętności oddzielenia pracy od życia prywatnego, potrzeby finansowe itp. Powody zewnętrzne to specyfika pracy (nauczyciel musi dużo myśleć o swoich uczniach i rozwiązywać pojawiające się problemy, ponadto dużą część pracy wykonuje w domu, więc trudno jest wyłączyć myślenie o szkole w wolnym czasie), konkurencja między nauczycielami, presja środowiska (nagradzani są ci, którzy "dużo robią"), oczekiwania dyrektora i rodziców itd. Dodałabym tutaj jeszcze jeden powód wynikający zarówno z uwarunkowań wewnętrznych, jak i zewnętrznych: odpowiedzialność za ucznia. Podmiotem pracy nauczyciela jest dziecko/nastolatek, za którego wiedzę, umiejętności oraz emocje jesteśmy w dużej mierze odpowiedzialni (jak bardzo odpowiedzialni za to się czujemy, to już kwestia indywidualna). Zależy nam na tym, aby dobrze przygotować go nie tylko do egzaminów, ale też do dorosłego życia. Dlatego jeśli któryś z uczniów ma problem, nie potrafimy o 16.00 przestać o tym myśleć - próbujemy znaleźć rozwiązanie w ciągu dnia, wieczorem, a czasem nawet leżąc w łóżku tuż przed snem... 

A jednak bardzo ważne jest to, aby nauczyciel był wypoczęty, radosny, zaspokojony - wtedy będzie mógł dać uczniom dużo od siebie. Osoba zestresowana i przemęczona, choćby miała ogromną wiedzę, nie będzie w stanie dobrze wykonywać swojej pracy. Dlatego czasami lepiej odpuścić sobie kolejne szkolenie nawet, jeśli zapowiada się bardzo ciekawie, a zamiast tego zrobić coś dla siebie prywatnie - będąc wypoczętym lepiej wykorzystamy umiejętności, które już posiadamy zamiast dorzucać kolejną porcję wiedzy i nie móc z niej skorzystać. 

Łatwiej powiedzieć, niż zrobić...

Aby móc wykorzystać te rady, które pojawiają się w wielu artykułach na temat dobrostanu oraz których część wypisałam na początku tego wpisu, najpierw potrzeba zrobić inny krok: odpuścić. Myślę, że to jest najtrudniejszy krok. Właściwie jest to brak kroku, zatrzymanie się, powiedzenie sobie: "nie muszę tego robić" i zaakceptowanie tej myśli. Jest to zadanie sobie pytań: 

  • Czy warto to robić? 
  • Co mi to da? Co to da moim uczniom?
  • Czy to pozwala mi / moim uczniom zrealizować cele edukacyjne na ten semestr?
  • Czy nie będzie to tylko kolejny punkt w sprawozdaniu i kolejny papierek w dokumentach?
  • Jak dużo pracy będzie mnie to kosztowało?
  • Jaki jest bilans analizy SWOT (Strengths - mocne strony, Weaknesses - słabe strony, Opportunities - szanse, Threats - zagrożenia)?

Odpuścić to powiedzieć "nie tym razem", kiedy otrzymamy zaproszenie do interesującego projektu i brak poczucia winy z powodu odmowy. To przerzucić część organizacji pracy na uczniów lub zaprojektować zajęcia w taki sposób, aby to uczniowie w ramach nauki przygotowali materiały - obu stronom wyjdzie to na dobre. 

Zdaję sobie sprawę, że nie da się tego nauczyć z dnia na dzień. Ja pracuję od 16 lat i nadal uczę się, jak dbać o mój dobrostan, ale jestem już bliżej niż dalej. Niestety, nie uczą tego na studiach pedagogicznych, a wokół mamy mnóstwo wzorców nauczycieli, którzy są aktywni na wielu polach, są podziwiani, zdobywają nagrody i szacunek za swoją pracę - aż chciałoby się brać z nich przykład. Nie znaczy to jednak, że osiągnięcie dobrostanu to sprawa beznadziejna. 

Jak to zrobić?

Proponuję zacząć od przeanalizowania swojej pracy. Warto wypisać sobie codzienne zadania, a potem podkreślić te, które są niezbędne (gdyż np. wynikają z umowy). Czy któreś z tych zadań da się zrealizować mniejszym nakładem pracy lub czasu? Jeśli tak, to w jaki sposób? Co możemy w tych zadaniach zmienić, aby zajmowały mniej czasu? 

Potem warto wziąć po lupę te zadania, których nie musimy wykonywać, a które wybieramy sami: co konkretnie one wnoszą do naszej pracy? Czy są tak efektywne, jak zakładamy? Co się stanie, jeśli z nich zrezygnujemy? 

Cały czas musimy mieć przed oczami faktyczny cel naszej pracy. Jeśli naszym celem jest zdobycie nagrody dyrektora za bycie bardzo aktywnym pracownikiem, to będziemy raczej podejmować się coraz większej liczby zadań. Ale jeśli naszym celem jest dobro ucznia, to spróbujmy określić, na czym dokładnie nam zależy. Być może chcemy, aby nasi uczniowie dobrze opanowali podstawę programową i świetnie zdali egzamin końcowy (co wcale nie musi iść w parze..)? A może zależy nam na kształtowaniu w nich odpowiedzialności i samodzielności? Kiedy mamy jasno sprecyzowany cel łatwiej jest nam tak dobierać zadania, aby ten cel osiągnąć. Możemy wtedy zrezygnować z tych aktywności, które nie prowadzą nas do osiągnięcia celu. 

Ważne jest też nasze nastawienie psychiczne. Nie zadbamy o nasz dobrostan, jeśli będziemy mieć wyrzuty sumienia z powodu zrezygnowania z niektórych zadań. Trzeba pogodzić się z tym, że robiąc mniej tak naprawdę możemy osiągnąć lepsze efekty; że szybciej dojdziemy do celu idąc w jednym kierunku zamiast skakać po różnych tematach; i wreszcie że warto iść własną drogą, a nie tą, którą idą inni. 

Dopiero wtedy będziemy w stanie cieszyć się życiem rodzinnym i społecznym, rozwijać pasje i robić inne zalecane dla zdrowia psychicznego rzeczy.

Pamiętajmy też, że każdy z nas jest inny i ma inne potrzeby. Dlatego każdy odpoczywa w inny sposób. Niektórzy w chwili stresu potrzebują intensywnego wysiłku fizycznego, muszą "wypocić" problem. Są też tacy, którym bardziej służy wieczór spędzony z rodziną albo przyjaciółmi. Jeszcze innym pomaga zatopienie się w życie bohatera książki lub filmu. Ważne, abyśmy znaleźli najlepszy dla nas sposób dbania o dobrostan. 

A jeśli nadal czujesz się źle z tym, że odpoczywasz zamiast poświęcać czas wolny uczniom, to wiedz, że "z pustego i Salomon nie naleje". Nie będziesz w stanie dobrze wykonywać pracy jeśli zabraknie ci sił i motywacji. A skoro mamy początek roku kalendarzowego może warto dbanie o dobrostan uczynić swoim postanowieniem noworocznym? 

Copyright © Blog Dla Nauczycieli , Blogger