Blog Dla Nauczycieli: cykl Kolba

Opinie uczniów i uczennic są w dużym stopniu kształtowane przez media: społecznościowe, ale także telewizję i kino. Tam mogą spotkać wzorce, do których bezkrytycznie dążą, czasami gubiąc po drodze siebie. Wiele dziewcząt ma obniżone poczucie własnej wartości z powodu zbyt szerokich bioder albo cery trądzikowej (chociaż oczywiście jest też wiele innych powodów obniżonego poczucia własnej wartości). Chłopcy także porównują się z innymi i próbują ich naśladować. Dzieci powinny wiedzieć, że piękno to nie tylko szczupłe ciało i modny strój. Warto wykorzystać Dzień Kobiet do dyskusji o tym, czym jest piękno. Zapraszam Was do skorzystania ze scenariusza 45-minutowej lekcji na ten właśnie temat.

Temat lekcji: Odkrywam piękno w sobie.

Cele - uczeń/uczennica:

rozumie, że odczucie piękna jest subiektywne i może dla każdego znaczyć coś innego
szuka piękna w sobie i swoich najbliższych
opisuje piękno w sobie
wykonuje kreatywną pracę wybraną przez siebie metodą

DOŚWIADCZENIE (2 min)

Pokaż uczniom i uczennicom film pochodzący z kampanii Dove Moje piękno. Moja historia. Podkreśl, że nie chodzi tu o reklamę, ale o przekaz, jaki zawiera film.

REFLEKSJA (10 min)

Porozmawiaj z uczniami i uczennicami o tym, co zobaczyli. Pobudzaj dyskusję, szukajcie punktów spornych i starajcie się je wyjaśnić. Możesz skorzystać z poniższych pytań, ale nie ograniczaj się do nich. Podążaj za dziećmi.

O czym według was jest ten film?
Co mówią na temat piękna bohaterki?
Jak rozumiecie tytuł filmu: "Moje piękno. Moja historia"?
Jedna z bohaterek mówi: "To nie wygląd cię definiuje, ale to, co robisz i co cię napędza". Czy zgadzacie się z tym? Dlaczego?
Lubicie patrzeć na zdjęcia modelek lub aktorek pięknie umalowanych i ubranych, wyglądających jak gwiazdy? (nie musicie podawać odpowiedzi na głos, wystarczy, że sami sobie na to pytanie odpowiecie)
A czy chcielibyście, aby wasi najbliżsi byli takimi gwiazdami - wyglądającymi perfekcyjnie? Czy może raczej wolicie, aby wasi najbliżsi byli autentyczni, z wadami, czasami nieuczesani albo w pogniecionym ubraniu?
Co pięknego znajdujecie w swoich najbliższych? Podajcie przykłady.
Jak myślicie, czego oczekują od was wasi najbliżsi: że będziecie jak gwiazdy, czy raczej bliscy im, czasami niedoskonali?

WIEDZA (5 min)

Ta część jest kontynuacją refleksji. Zapewne sporo wartościowych przemyśleń padło już podczas dyskusji. Można uzupełnić wiedzę o kilka konkretów:

Człowiek naturalnie dąży do szczęścia. Jednak to nie wygląd zewnętrzny przesądza o tym, czy czujemy się szczęśliwi. Z badania Ipsos "Poczucie szczęścia na świecie" z 2023 roku wynika, że czynnikami mającymi największy wpływ na odczucie szczęścia są:

poczucie bycia potrzebnym
poczucie kontroli nad własnym życiem
bycie docenianym
psychiczny i materialny dobrostan
relacje.

Poza tym to, co widzimy w mediach ma niewiele wspólnego z rzeczywistością. Często perfekcyjny wygląd jest wynikiem odpowiedniej pozycji, oświetlenia, a nawet obróbki zdjęcia. Ludzie pokazują nam tylko to, co chcą. Dobrze, że są profile, które odsłaniają takie sztuczki, jak np. embracing_reality:

Kiedy myślimy o naszych najbliższych, często postrzegamy ich jako osoby piękne, chociaż ich wygląd nie jest idealny. Ważniejsze są dla nas cechy charakteru, umiejętności, albo konkretne elementy wyglądu, np. włosy czy oczy.

Kiedy z tęsknotą patrzymy na wymodelowane ciało modelki czy aktora zastanówmy się, czy nasi bliscy potrzebują, abyśmy i my tak wyglądali? Lajki pod zdjęciem może przyniosą chwilę radości, ale nie dadzą nam długotrwałego szczęścia.

ZASTOSOWANIE (25-28 min)

Uczniowie pracują indywidualnie. Do tego ćwiczenia mogą być potrzebne różne materiały, jak kredki, kleje, flamastry, gazety i magazyny, naklejki itp - pamiętaj o przyniesieniu materiałów albo wcześniej poproś dzieci, aby przyniosły takie produkty na lekcję.

Poproś uczniów i uczennice, aby wykonali plakat o sobie pokazujący to, co jest w nich piękne. Mogą wybrać dowolną technikę, np:

wykonać plakat na telefonie/tablecie/laptopie, np. w aplikacji Canva
narysować siebie i opisać (zdaniami, hasłami, a może wierszem?)
zrobić mapę myśli na swój temat
przygotować kolaż z przyniesionych do klasy gazet i magazynów
inne opcje, które zaproponują uczniowie, byle były zgodne z tematem.

W zależności od relacji panujących w klasie, możecie potem zrobić wystawę prac. Jednak jeśli nie masz pewności, że wszyscy będą czuć się bezpiecznie pokazując swój plakat, zrezygnuj z wystawy - niech każdy zatrzyma plakat dla siebie, ewentualnie pokaże go swoim bliskim. Mogą powiesić ten plakat w pokoju, aby w trudnych chwilach przypominał im, że są piękni.

Zapraszam do zapoznania się z moją ofertą SZKOLEŃ dla nauczycieli i nauczycielek oraz WARSZTATÓW dla uczniów i uczennic.

Dzień Kobiet to święto, o którym wiele się mówi, także w szkole. Możemy z tej okazji rozmawiać o sławnych kobietach, np. naukowczyniach, pisarkach, artystkach. Możemy też mówić o kobietach ważnych dla nas: mamach, babciach, ciociach czy nauczycielkach. Albo zagłębić się w siebie i spróbować rozpoznać własne cechy, jednocześnie rozwijając postawę tolerancji wobec każdego człowieka. Zachęcam do skorzystania ze scenariusza zajęć opartych na cyklu Kolba.

Temat lekcji: Rozumiem siebie i uczę się akceptować innych.

Cele - uczeń/uczennica:

rozpoznaje cechy przypisane kulturowo kobietom i mężczyznom
akceptuje to, że każdy człowiek ma indywidualne cechy, które mogą różnić się od tych przypisywanych kulturowo kobietom i mężczyznom
opisuje własne cechy i wykonuje z nich chmurę wyrazową

DOŚWIADCZENIE (10 min)

Podziel uczniów na 3-4 osobowe grupy. Pokaż uczniom i uczennicom poniższe chmury wyrazowe (możesz je wydrukować lub wyświetlić na ekranie). Poproś, aby uczniowie w grupach zdecydowali, która chmura opisuje kobietę, a która mężczyznę. Powinni także przygotować uzasadnienie swojego wyboru. Kiedy uczniowie rozmawiają, spaceruj po klasie, przysłuchuj się im. Możesz pobudzać dyskusję, zadając pytania, np. Dlaczego tak sądzicie? Skąd to wiecie? Macie jakieś przykłady wśród swoich znajomych? Itp. Na koniec zostaw 2-3 minuty grupom na zaprezentowanie swojego zdania.

Chmury wyrazowe do pobrania w formacie pdf

REFLEKSJA (5 min)

Prawdopodobnie już podczas prezentacji grupowych po poprzednim ćwiczeniu wywiąże się dyskusja. Pobudzaj ją. Jeśli dyskusji nie było, zacznij ją teraz. Pytaj o słowa, które wzbudziły najwięcej dyskusji w grupach, albo które mogą kojarzyć się zarówno z kobietami, jak i mężczyznami.

Czy któreś słowa sprawiły Wam trudność? Może według Was nie pasują do reszty?
Dlaczego uważacie, że ... [mężczyzna] musi być odważny / silny fizycznie?
Czy ... [kobieta] też może mieć takie cechy?
Znacie jakąś kobietę, która jest odważna / która lubi rywalizację / interesuje się samochodami?
Znacie jakiegoś mężczyznę, który jest troskliwy / wrażliwy / lubi zakupy?

WIEDZA (5 min)

Ta część lekcji jest uzupełnieniem refleksji. Możliwe, że uczniowie i uczennice podczas refleksji sami doszli do założonych wniosków. Nauczyciel czuwa i w razie potrzeby uzupełnia wiedzę.

Warto podkreślić, że cechy, które pojawiły się na chmurach wyrazowych to cechy kulturowo przypisywane kobietom i mężczyznom, ale nie występują u nich w równym stopniu, tzn. nie każda kobieta jest tak samo troskliwa, i są mężczyźni, którzy lubią zakupy. Nie każdy musi się w ten podział wpisywać i jest to całkowicie akceptowalne. Każdy człowiek jest osobną jednostką i ma indywidualne cechy. Świat byłby bardzo nudny, gdyby wszystkie kobiety były takie same.

To kulturowe przypisanie cech wynika z przede wszystkim z przeszłości, kiedy kobiety i mężczyźni pełnili w społeczeństwie zupełnie inne role. Kobiety były matkami i opiekunkami, dbały o dom i rodzinę, mężczyźni zaś zapewniali stałe dochody oraz wykonywali prace fizyczne. Wiele z tych przekonań nadal funkcjonuje, ale często spotykamy osoby, które postępują zupełnie inaczej: mężczyźni opiekują się dziećmi w takim samym stopniu jak kobiety, kobiety wykonują zawody dawniej przeznaczone głównie dla mężczyzn. Ważne jest, aby każdy przyjmował taką rolę, jaka odpowiada jego / jej cechom i zainteresowaniom (w zgodzie z możliwościami i potrzebami najbliższych).

ZASTOSOWANIE (25 min)

Poproś, aby każdy uczeń i uczennica zastanowił się nad własnymi cechami oraz nad tym, jakie inne słowa świetnie go / ją opisują. Następnie niech każdy wykona własną chmurę wyrazową na wzór tych pokazanych na początku lekcji. Jeśli uczniowie znają jakieś konkretne narzędzie do tworzenia chmur wyrazowych (np. WordArt) i macie w sali tablety lub komputery, niech każdy wykona własną chmurę wyrazową. Jeśli wystarczy wam czasu, możecie umieścić wszystkie chmury wyrazowe na tablicy wirtualnej, np. Wakelet lub Padlet, a potem zgadywać, która chmura należy do kogo.

Jeśli wcześniej nie tworzyliście chmur wyrazowych online, na tej lekcji nie będzie czasu, aby się tego nauczyć. W takiej sytuacji rozdaj dzieciom białe kartki A4 lub A5 i poproś o wypisanie wyrazów, które dobrze je opisują. Uczniowie nie powinni podpisywać kartek! Następnie zbierz kartki i powieś je na tablicy. Daj uczniom kilka minut na poczytanie i zdecydowanie, do kogo należą poszczególne zestawy wyrazów. Mogą dopisywać na kartkach imię osoby, która według nich jest autorem/autorką danej chmury. Możesz też dać im chwilę, a potem wskazywać poszczególne kartki i pytać klasy, kto według nich jest autorem.

Zachęć ich, aby kontynuowali ten temat w wolnym czasie - może zauważyli, że ktoś na swojej kartce pominął cechę, którą powinien dopisać? Niech udzielą sobie informacji zwrotnej. Warto, aby uczniowie i uczennice zatrzymali własne opisy - być może będzie okazja do tego wrócić za kilka miesięcy i sprawdzić, czy coś się zmieniło.